Kinh Nghiệm về Tại mặt trận gia định triều đình đã xuất hiện tư tưởng ra làm sao Chi Tiết

Pro đang tìm kiếm từ khóa Tại mặt trận gia định triều đình đã xuất hiện tư tưởng ra làm sao được Update vào lúc : 2022-04-24 12:03:07 . Với phương châm chia sẻ Thủ Thuật Hướng dẫn trong nội dung bài viết một cách Chi Tiết Mới Nhất. Nếu sau khi đọc Post vẫn ko hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comments ở cuối bài để Ad lý giải và hướng dẫn lại nha.

290

Bối cảnh lịch sử Việt Nam trước thủ đoạn xâm lược của thực dân Pháp

Nhà Nguyễn là triều đại phong kiến ở đầu cuối của lịch sử Việt Nam. Việt Nam thời điểm đầu thế kỷ XIX thực sự là một vương quốc thống nhất với việc hoàn hảo nhất về cương vực Quốc gia, thống nhất thị trường tiền tệ, hoàn toàn có thể xây dựng kinh thế xã hội mạnh mẽ và tự tin, mở rộng quan hệ giao thương mua và bán quốc tế, canh tân giang sơn, vượt qua sự can thiệp, xâm lược của những thế lực thực dân phương Tây. Thế nhưng, nhìn toàn cục bức tranh kinh tế tài chính, chính trị, xã hội thời Nguyễn phong phú, phực tạp, đôi lúc tự xích míc giữa cái tiến bộ, bảo thủ, lỗi thời, giữa cái mạnh và cái yếu…

Về Kinh tế: Kinh tế nông nghiệp vẫn sẽ là nền tảng. Với sự thắng thế của giai cấp địa chủ, ruộng tư ngày càng lấn ruộng công làng xã, làm cho số dân mất đất khi lưu tán ngày càng đông. Để khắc phục trở ngại vất vả, thực ra nhà Nguyễn có những chủ trương tích cực như chủ trương khai hoang. Chính sách địa tô của nhà Nguyễn có lợi địa chủ cường hào, ruộng công bị đánh thuế nặng, mất đi ý nghĩa truyền thống cuội nguồn của loại ruộng này ở làng xã.

Về công thương nghiệp: tương đối tăng trưởng. Nhà nước được cho phép tư nhân đúc vàng bạc nhưng về cơ bản, Xu thế độc quyền công thương nghiệp vẫn do nhà nước khắc chế, đại thương không tăng trưởng được. Trước khi Minh Mạng tuyển bố đóng của từ thời điểm năm 1820, tại ba của biển Sài Gòn, Hội An, Quảng Yên mỗi năm chỉ ở tại mức 30 chiếc thuyền mành ra quốc tế, hầu hết hướng sang Trung Quốc.

Thế kỷ XIX sẽ là thế kỷ bản lề của xã hội Châu Á. Lúc đó, trước áp lực đè nén của chủ nghĩa thực dân phương Tây, việc mở của, khai phóng những tác nhân kinh tế tài chính tư bản chủ nghĩa là con phố duy nhất đúng để tăng sức mạnh bảo vệ nền độc lập. Nhà Nguyễn, trong cả phương diện kinh tế tài chính đã và đang không làm được việc đó.

Về chính trị, xã hội: Ngay từ khi thiết lập vương triều, Nguyễn Ánh đã thể hiện quyết tâm xây dựng một Nhà nước phong kiến tập quyền, chuyên chế mạnh, theo quy mô chính trị của nhà Thanh.

Trong sự thắng thế của nhà Nguyễn với nhà Tây Sơn đã ngầm chứa những mầm mống suy sụp của vương triều. Việc trả thù thái quá với nhà Tây Sơn đến việc giết hại công thần, chia rẻ vương triều làm tình hình giang sơn rối ren hơn.

Tuy nhiên, triều Nguyễn khá mạnh so với những Quốc gia phong kiến khác ở khu vực Khu vực Đông Nam Á nên trong chủ trương đối ngoại, cạnh bên xin phương Bắc phong vương, chịu cống nộp, nhà Nguyễn không ngại đối đầu với Xiêm, buộc Lào thuần phục… Nhà Nguyễn đánh mất chủ trương ngoại giao nhu viễn, khôn khéo của những triều đại trước với những nước lân bang.

Những xung đột xã hội đan cài nhau và ngày càng căng thẳng mệt mỏi dẫn tới hiện tượng kỳ lạ nổi trội ngay đầu triều Nguyễn là trào lưu nông dân khởi nghĩa tiêu bieieur là khởi nghĩa Phan Bá Vành.

Về Quân sự: coi trọng việc binh bị. Nét mới trong nghệ thuật và thẩm mỹ và làm đẹp quân sự chiến lược thời Nguyễn đã khởi đầu ảnh hưởng của tư tưởng quân sự chiến lược phương Tây. Quân đội đông nhưng kém tập luyện, vũ khí thiếu và lỗi thời

Về văn hoá, tư tưởng: có nhiều thành tự độc lạ, phát huy truyền thống cuội nguồn văn hiến Việt Nam.

Do sự xâm nhập mạnh mẽ và tự tin của Thiên chúa giáo từ thế kỷ XVI, truyền thống cuội nguồn “Tam giáo đồng quy” bị đe doạ nghiêm trọng. Trong thời Nguyễn, nhất là cuộc trận chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp nổ ra, có ba yếu tố tư tưởng chi phối từ cung đình xuống dân chúng. Đó là Nho giáo hay Thiên chúa giáo, đánh Pháp hay đầu hàng và ủng hộ cải cách hay là không?.. Liên tiếp từ thời điểm năm 1864 đến 1881 những quan là Phan Thanh Giản, Phạm Phú Thứ, Nguyễn Trường Tộ, Đinh Văn Điền, Nguyễn Hiệp, Lê Định dâng sớ xin cải cách toàn vẹn và tổng thể giang sơn. Tuy nhiên mãi đến năm 1878, triều đình mới khởi đầu cử người thực thi tiến trình thứ nhất trong quy trình canh tân. Có thể nói rằng, trong toàn cảnh lúc bấy giờ, ý thức hệ phong kiến mà nền tảng là “Nho giáo” đang chiếm vị thế duy nhất trong xã hội. Nhiều sĩ phu yêu nước quay sống lưng với Xu thế cải cách, ủng hộ việc cấm đạo của triều đình- một chủ trương tuy có hạt nhân hợp lý và ý nghĩa bảo vệ bảo mật thông tin an ninh vương quốc nhưng lợi chưa ổn hại trong thực tiễn.

Trong triều đình Huế sự không tương đương và phát sinh hai phe chủ trương cải cách và bảo thủ, rồi đến khi việt nam dần rơi vào tay quân Pháp cũng phát sinh hai phe chủ chiến và chủ hòa, nội bộ dân tộc bản địa bị chia rẽ khiến giang sơn rời vào cảnh họa xâm lăng trở thành thuộc địa của thực dân Pháp

Như vậy, triều đại phong kiến ở đầu cuối ở Việt Nam dù có những mặt tăng trưởng những vấn khoong xử lý và xử lý được khủng hoảng rủi ro không mong muốn cục bộ của chính sách phong kiến Việt Nam, đặc biệt quan trọng khi làn sóng thực dân phương Tây ngày càng đến gần

Âm mưu xâm lược của thực dân Pháp

Triều nhà Nguyễn nói chung và triều đại của vua Tự Đức nói riêng đã ghi lại sự biến hóa lớn riêng với vận mệnh dân tộc bản địa.

Xét trên phương diện quốc tế, lúc bấy giờ chủ nghĩa tư bản đang trên đà xác lập trên phạm vi toàn toàn thế giới. Các nước đế quốc tăng cường xăm lược, mở rộng lãnh thổ, thị trường, khai thác, bóc lột nhân dân những nước thuộc địa. Các nước phương Đông trong số đó có Việt Nam trở thành miếng mồi béo bở cho những nước Phương Tây xâm chiếm. Do vậy, dù triều Nguyễn có mong ước hay là không thì việc bị xâm lực là một xu thế tất yếu của lịch sử giang sơn. Tuy nhiên, toàn bộ chúng ta phải thừa nhận rằng, trong thời hạn trị vì của tớ, Nhà Nguyễn đã thi hành những chủ trương cai trị làm tổn hại đến quyền lợi và vận mệnh của dân tộc bản địa như: “bế quan tỏa cảng”; khắc nghiệt với Thiên Chúa giáo (cấm đạo và giết đạo); thực thi nhỏ giọt hay phất lờ những bản điều trần cải cách của những những bậc sĩ phu yêu nước; đàn áp dã man những trào lưu đấu tranh của nhân dân ta, làm cho nguồn nhân lực, vật lực của giang sơn ngày càng hết sạch, mâu thuẩn dân tộc bản địa ngày càng trở nên thâm thúy. Từ đó, tạo Đk khách quan thuận tiện cho thực dân Pháp xâm lược việt nam.

Mặc dù vua Tự Đức đã nỗ lực tìm đủ mọi phương pháp để bảo về giang sơn và cũng như bảo vệ vương triều của tớ nhưng do khả năng và nhãn quan chính trị còn hạn chế nên chưa đưa ra được chủ trương đúng đắng để giành thắng lợi trước một nước Pháp vững mạnh.

Đường lối đối nội của triều Nguyễn quy trình 1858-1862:

Khi thực dân Pháp lần thứ nhất nổ súng xâm lược Việt Nam thì nội bộ triều đình nhà Nguyễn thể hiện sự quyết tâm cùng nhau chống Pháp nhưng về sau với chủ trương nghị hòa của thực dân Pháp thì nội bộ triều đình lại phân thành hai phe chủ chiến và chủ hòa với những tư tưởng trái chiều nhau.

Thực dân Pháp nổ súng khởi đầu cuộc xâm lược việt nam ngày một/9/1858, liên quân Pháp và Tây Ban Nha khởi đầu nổ súng tiến công bán hòn đảo Sơn Trà (Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng) mở màn cuộc xâm lược Việt Nam. Vua Tự Đức đã cử quân tướng tích cực phòng thủ và đánh trả quân xâm lược ở mặt trận Đà Nẵng.

Ngày 2/9/1858, Pháp chiếm hữu được Điện Hải rồi chiếm Sơn Trà tiến vào cửa sông Đà Nẵng. Vua Tự Đức đã sai quân Đô đốc Lê Đình Lý, Phạm Khắc Thận đem quân tiếp viện ở mặt trận.

Chiến sự ở mặt trận Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng ngày càng căng thẳng mệt mỏi, trước tình hình đó vua Tự Đức đã cử Nguyễn Tri Phương đến Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng để chỉ huy cuộc kháng chiến. Nguyễn Tri Phương cho xây dựng thành hào, không cho địch tiến công sâu vào trong nước, với việc vận dụng của giải pháp lối đánh du kích làm tiêu tốn sinh lực địch.

Qua này đã cho toàn bộ chúng ta biết trong thời kì đầu chống thực dân Pháp, nội bộ triều đình nhà Nguyễn đã tỏ rõ quyết tâm phối hợp cùng nhân dân đánh giặc. Trước sự tiến công, vây hãm, cô lập của quân dân ta, thực dân Pháp đã biết thành tổn thất nặng nề. Nên sau năm tháng tiến công Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng, thực dân Pháp cũng không thực thi được mục tiêu buộc triều đình nhà Nguyễn đầu hàng, kết thúc chiến tranh nhanh gọn, phá sản kế hoạch đánh nhanh thắng nhanh. Trước tình hình đó, thực dân Pháp phải rút đại bộ phận quân khỏi Đà Nẵng.           

Thành Điện Hải (Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng) sau những trận đại bác tiến công

Tháng 2/1859 thực dân Pháp chuyển hướng đánh sang Gia Định. Tại mặt trận Gia Định, nhận tin Gia Định bị chiếm 17/2/1859, triều đình Huế đã cử Thượng thư bộ hộ Tôn Thất Cáp và Bố chính nam ngai Phan Tĩnh điều quân những tỉnh Bình Định, Khánh Hòa… cùng với đạo quân ứng nghĩa được xây dựng để chống Pháp và lôi kéo nhân dân thực thi “vườn không nhà trống”, không hợp tác với địch. Triều đình thực thi chủ trương “thủ” để “công” từ 9/1858 đến 2/1859.

Pháp tiến công thành Gia Định (1859)

Sau lúc không đạt được tiềm năng đưa ra ở mặt trận Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng, thực dân Pháp gặp nhiều trở ngại vất vả, vướng vào trận chiến tranh Áo trên giang sơn Ý, nên phải dồn lực lượng vào chiến trường Châu Âu, không thể tiếp viện cho quân đội ở Việt Nam. Trong thời gian hiện nay mâu thuẩn Anh- Pháp nóng giãy, chiến trong có thể bùng nổ. Trước tình trở ngại vất vả như vậy, chính phủ nước nhà Pháp phải ra lệnh cho Giơnuilly nghị hòa với triều đình nhà Nguyễn. Ngày 20/6/1859 Giơnuilly chính thức đề xuất kiến nghị đình chiến với triều đình nhà Nguyễn. Ngay lập tức, nội bộ triều đình nhà Nguyễn đã có sự phân hóa không thống nhất về đường lối chủ trương, chủ trương. Người bàn chiến, kẻ bàn hòa lại sở hữu kẻ không hòa không chiến. Sự phân hóa hầu hết ở những luồng tư tưởng sau:

Tiêu biểu cho phe chủ chiến có 2 đại diện thay mặt thay mặt đó đó là Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết.

Tiêu biểu cho phe chủ hoà có Trương Đăng Quế, Phan Thanh Giản, Lưu Lượng, Võ Xuân Hãn… chủ trương cho rằng: “Chiến không bằng hoà, nhưng phải cố thủ rồi sau mới bàn. Kẻ địch vốn cậy quyền bền súng mạnh làm sở trường, họ ở ngoài sóng gió mặt bể, thế ta khó thắng với họ. Thượng kế bây giờ nên lấy giữ (thủ) làm chính, giữ vững rồi sau mới hoàn toàn có thể nói rằng đánh, cũng hoàn toàn có thể nói rằng đến hoà. Bằng không trước lo việc giữ thì đánh cũng không được mà hoà cũng không xong”.

Đây là tư tưởng được Tự Đức cho là hợp lẽ phải. Sở dĩ phe chủ hoà chủ trương như vậy là bởi họ lý giải là nên nuôi sức chọn thời châm chước đối phó. Mặt khác Tự Đức và những người dân trong phe chủ hoà nhận định rằng mục tiêu tiến công vào thực dân Pháp chỉ là truyền đạo và marketing thương mại, chứ không làm gì tổn hại đến ta. Cái nhìn đó của vua quan nhà Nguyễn là thiển cận, bó hẹp trong phạm vi một vương quốc đang cố duy trì nền tảng của chính sách phong kiến, không mở rộng ra toàn thế giới nên thiếu hiểu biết về bản chất của đế quốc nói chung và thực dân Pháp nói riêng.Cái chủ trương thủ để hòa hay là “ trì cửu để đợi cho họ mỏi” của triều đình thật là tai hại; địch không biến thành tiến công mạnh, không mất sinh lực nhiều, không ê răng gẫy vuốt gay từ lúc đầu, thái độ của triều đình hoàn toàn có thể làm cho quân dân nản chí vì mất niềm tin. Hơn nữa, quá nhiều người trong số vua quan nhà Nguyễn vốn sớm mang tư tưởng hoang mang lo ngại lo sợ giặc khi chúng ngấp nghé ngoài cửa ngõ nên dao động sinh ra chủ hoà nhằm mục đích bảo vệ quyền quyền lợi kỉ của giai cấp mình. Lập trường của phe này tỏ ra phản động và không hợp lòng dân.

Còn có kẻ lại chủ trương chủ hòa trắng trợn, hèn nhát, sợ giặc, gồm có Lê Chí Tín, Đoàn Thọ, Tôn Thất Thường, Tôn Thất Giao, Nguyễn Hào. Đại lược họ nói: “ Đạo dùng binh lấy thư nhàn đợi kẻ nhọc… Công thủ là việc khó; hòa tuy là hạ sách, nhưng ngày này đó đó là lúc nên khiến cho dân nghĩ ngơi, bằng ngược lại thì sợ rằng có cái lo ngoài ý nghĩ. Nay kẻ kia cầu hòa, quyền nghi cũng hoàn toàn có thể cứu lại”.

Các quan Tô Trân, Phan Hữu Nghị, Trần Văn Vi, Lê Hiểu Hữu, Nguyễn Đăng Điều, Hồ Sỹ Thuần nhận định rằng:“Quảng Nam, Gia Định vị trí, địch tính đại đồng mà tiểu dị, địch ở ngoài xa khơi thì khó đánh, địch vào trong nước càng dễ đánh, dễ bị tiêu diệt. Phải giữ và đánh, thủ để công, công để thủ, quét sạch địch, bằng nay hoà với họ thì sẽ bắt ta bỏ tấn và thông thương, xây nhà ở thời thánh, mở phố xá, rồi trăm sự xảo quyệt đều do một chữ hoà mà ra cả”. Các quan Trần Văn Trung, Lâm duy Hiệp nhận định rằng: “Pháp ở xa đến chỉ việc mấy khoảng chừng như họ đưa, chứ không còn ý thôn tính việt nam”. Họ chủ trương “chỉ có phòng giữ là đắc sách, nay muốn quyết chiến với họ chưa thấy cái cứ

Ý kiến được nhiều người tán thành là hòa hảo thương thuyết. Chủ hòa xác lập ngay từ trên đầu đại bộ phận thuộc hàng ngũ triều đình đã mang nặng tư tưởng thất bại chủ nghĩa, tư tưởng sợ giặc, tư tưởng đớn hèn, làm cho quan quân triều đình nhà Nguyễn bỏ lỡ nhiều thời cơ đánh thắng quân thù. Ở mặt trận Gia Định, trong trận Kỳ Hòa ta chủ trương chiến, nhưng đã thất bại làm cho triều đình hoang mang lo ngại lo sợ, trong lúc đó nội bộ triều đình ngày càng phân hóa mạnh mẽ và tự tin. Phe chủ hòa đã lấn áp phe chủ chiến. Quan điểm của triều đình Huế ở mặt trận Gia Định và Kỳ Hòa là quan điểm “thủ” để giữ lại thành. Khi Pháp chiếm hữu được 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ, Định Tường (12/4/1861), Biên Hòa (18/12/1861), Vĩnh Long (23/3/1862), Gia Định (17/2/1859), Xu thế hòa nghị thắng thế và đi đến hiệp ước Nhâm Tuất ngày 5 tháng 6 năm 1862 ghi lại sự thất bại của hai phe chủ chiến và chủ hòa, thông qua đó hai phe chủ chiến và chủ hòa điều xuất hiện tích cực và xấu đi.

Phe chủ chiến:

Tích Cực: Phái chủ chiến phù phù thích hợp với nguyện vọng của nhân dân. Với ý nghĩ của quần nó rất đơn thuần và giản dị, đúng đắn, giặc đến cướp nước thì phải đánh giặc giữ nước, chúng chưa tới thì đánh, chúng chưa tới thì phải dữ thế chủ động tìm chúng mà đánh, cạnh bên quân đội chính quy còn tồn tại phần đông quần chúng nhân dân. Chủ trương của phái chủ chiến phù phù thích hợp với truyền thống cuội nguồn dân tộc bản địa và yêu cầu của lịch sử.

Tiêu cực: Không hiểu đúng đắn lực lượng của thực dân Pháp. Khi Pháp gặp nhiều trở ngại vất vả về quân số và tàu chiến thiếu vắng, vướng vào cuộc trận chiến tranh ở Ý mà triều đình vẫn án binh bất động, chỉ chủ trương vây hãm địch ở mé ngoài không hề dữ thế chủ động tiến công. Pháp đánh Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng mà triều đình chỉ cho 3000 quân chính quy thể hiện sự không quyết tâm đánh giặc, tiêu diệt địch Khi không thành công xuất sắc ở Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng, Pháp táo bạo tiến công Gia Định thì quan lại triều đình không còn hành vi cứng rắn kịp thời để bóp chết ngay từ trên đầu ý chí xâm lăng của địch. Mặc dù thành Gia Định lúc đó có 1000 quân, đủ khí giới và lương thực cho một vạn quân đóng giữ trong một năm, nhưng quân triều đình chỉ chống đỡ vài trận rồi bỏ thành chạy dài, tiếp theo đó sợ triều đình trừng phạt, Vũ Duy Ninh thắt cổ chết để trốn tránh trách nhiệm, mở đầu cho một chuỗi tự sát của bầy tôi bất lực, của một triều đình suy tàn.

Phe chủ hòa:

Tích Cực: Theo hướng hòa nghị là “quyền nghi”, là trong thời điểm tạm thời. Muốn hòa hoản để củng cố, tăng trưởng giang sơn, để duy tân, cải cách. Từ đó Pháp muốn xâm lược cũng trở ngại vất vả, tiếp theo đó tận dụng thời cơ để lấy lại giang sơn. Một số người theo Xu thế chủ hòa theo phía cải cách, sách lược cũng không đạt được kết quả vì triều đình khước từ cải cách, duy tân.

Tiêu Cực: Có một bộ phận hèn nhác, chỉ thấy sức mạnh mẽ và tự tin của Pháp nên lúc Pháp tiến công thì bỏ chạy. Phái chủ hòa với tư tưởng đã có sẵn không tin vào sức mạnh mẽ và tự tin của nhân dân, mà luôn đối phó với những trào lưu đấu tranh của nhân dân, làm cho thực dân Pháp có Đk để tiến công. Chủ hòa theo phía hòa nghị là quốc sách, lau dài, nhờ vào Pháp để cầu sống sót, xin chuộc lại đất và từ từ thay đổi.

Đường lối đối nội của triều Nguyễn quy trình 1862-1884:

Sau Hiệp ước 1862, triều đình hạ lệnh cho Trương Định phải bãi binh, mặt khác điều ông đi nhận chức Lãnh Binh ở An Giang, rồi Phú Yên. Nhưng được sự ủng hộ của nhân dân, ông đã chống lệnh triều đình, quyết tâm ở lại kháng chiến. Phất lá cờ “Bình Tây Đại nguyên soái ”, hoạt động và sinh hoạt giải trí của nghĩa quân đã củng cố niềm tin của dân chúng, khiến bọn cướp nước và bán nước phải run sợ.

Thực dân pháp chiếm Nam Kì.

Pháp chiếm Định Tường(12/4/1861), Biên Hòa(18/12/1861) tiếp theo này lại xuống sông Đồng Nai lấn chiếm Bà Rịa(7/11/1862), Vĩnh Long(23/3/1862).

Trước sự tiến công của Pháp, triều đình với chủ trương thủ để giữ, quân

triều đình do Nguyễn Tri Phương và Nguyễn Bá Nghi đứng đầu có hơn 2000 quân đóng tại Bình Thuận không đánh phá gì giặc cả, từ từ địatrong triều đình Xu thế hòa nghị thắng thế.

Trong khi đó nhân dân và nghĩa sĩ nổi lên đánh giặc quyết liệt hoàn toàn đi ngược lại với sách lược mà triều đình nhà Nguyễn đưa ra. Từ khi Vĩnh Long thất thủ nhân dân và nghĩa dũng hoạt động và sinh hoạt giải trí mạnh và vẫn giữ được những khu vực quan trọng: Mĩ Quý, Cai Lậy, đánh vào Chợ Lớn, đầu độc quân Pháp ở Sài Gòn, chiếm lại Phước Lộc, Vĩnh Phước, Bến Lức ở Gia Định.

Về phía phe chủ chiến vẫn một mặt tích cực đấu tranh trong triều đình. Mặt khác ra sức ủng hộ và hậu thuẫn cho trào lưu đấu tranh của nhân dân. Còn Tự Đức vốn mang nặng tư tưởng chủ hoà nên đã làm ngơ trước mọi thời cơ kháng chiến của nhân dân ta.

Lúc này sau khi chiếm hữu được ba tỉnh miền Đông Nam Kì, thực dân Pháp bắt tay ngay vào việc tổ chức triển khai cỗ máy cai trị và sẵn sàng sẵn sàng mở rộng phạm vi chiếm đóng. Năm 1867, khi thực dân Pháp lấn chiếm ba tỉnh miền Tây Nam Kì, triều đình không còn hành vi chống cự, ngược lại đã giao nộp thành nhanh gọn.

Sau khi để mất ba tỉnh miền Tây, trào lưu kháng chiến trong nhân dân nổ ra mạnh mẽ và tự tin. Tiêu biểu là cuộc đấu tranh do Trương Quyền, Phan Tam, Phan Ngũ, Nguyễn Trung Trực…lãnh đạo. Các trào lưu này kết thành cao trào chống Pháp, nhưng toàn bộ những cuộc kháng chiến đều bị thất bại do chủ trương đàn áp đẫm máu của triều đình Huế. Điều này chứng tỏ thời gian hiện nay triều đình hoàn toàn trái chiều với nhân dân không đoàn kết thống nhất cùng nhân dân chống giặc ngoại xâm.

Kháng chiến chống Pháp của nhân dân ( 1873 – 1884) :

Ngày 20/11/1873, Pháp nổ súng đánh thành Tp Hà Nội Thủ Đô. Nguyễn Tri Phương trực tiếp chỉ huy trận chiến đấu và quyết tử can đảm và mạnh mẽ và tự tin. Tp Hà Nội Thủ Đô bị Pháp chiếm. Mặc dù thành Tp Hà Nội Thủ Đô bị giặc chiếm, quan quân triều đình tan rã nhanh gọn, nhân dân Tp Hà Nội Thủ Đô vẫn tiếp tục duy trì trận chiến đấu. Tiêu biểu là cuộc phối hợp chiến đấu của quân triều đình do Hoàng Tá Viêm lãnh đạo với quân Cờ đen thiện chiến của Lưu Phúc Vĩnh đã làm ra thắng lợi Cầu Giấy lần thứ nhất. Ngày 21/12/1873 quân của Lưu Vĩnh Phúc cho vây hãm thành Tp Hà Nội Thủ Đô và khiêu khích quân địch, quân địch chủ quan đuổi theo đến Cầu Giấy thì bị phục binh đổ ra giết. Kết quả là Gácniê tử trận, thành Tp Hà Nội Thủ Đô được trả lại triều đình Huế.

Trong khi thắng lợi Cầu Giấy lần thứ nhất đang làm nức lòng nhân dân ta thì triều đình Huế lại bỏ lỡ thời cơ đánh Pháp, không đủ can đảm hiệu triệu quan quân thừa thắng xông lên. Thì Triều đình, đứng đầu là Tự Đức ra lệnh cho Hoàng Tá Viêm lui binh về Sơn Tây vì sợ quân Pháp trả thù. Kết quả là một điều ước được ký ngày 15/3/1874 tại Sài Gòn với những lao lý rất có hại cho ta. Triều đình Huế chính thức thừa nhận cơ quan ban ngành thường trực của Pháp ở cả 6 tỉnh Nam Kỳ, nền ngoại giao Việt Nam lệ thuộc Pháp. Phần đất còn sót lại bị Pháp chi phối cả nội trị và ngoại giao. Về phía phe chủ chiến dưới sự lãnh đạo của Tôn Thất Thuyết đang bí mật sắp xếp trận địa kinh thành Huế để sẵn sàng sẵn sàng ngày đối phó với giặc Pháp.

Không thực thi được khá đầy đủ thủ đoạn xâm lược Bắc Kỳ lần thứ nhất, thực dân Pháp ráo riết sẵn sàng sẵn sàng tiến công ra Tp Hà Nội Thủ Đô lần thứ hai vào năm 1882. Lấy cớ triều đình Pháp vi phạm hiệp ước 1874, chính phủ nước nhà Pháp tăng cường quân đội cho Bắc kỳ. Chủ chương của thực dân Pháp thời gian hiện nay là yếu tố suy yếu của triều đình Huế để dùng lực lượng quân sự chiến lược làm áp lực đè nén buộc phải công nhận nền bảo lãnh Pháp trong toàn nước. Chủ trương của triều đình Huế lần này cũng không khác gì lần trước. Tổng đốc Tp Hà Nội Thủ Đô Hoàng Diệu một mặt tích cực tổ chức triển khai phòng thủ, mặt khác cấp báo về Huế, xin tăng viện. Kết quả là triều đình không tán thành, cho phòng thủ như vậy là không phải lúc, địch sẽ lấy cớ gây sự thêm.

Trong khi phe chủ hoà sớm kí hoà ước bắt tay với Pháp thì phe chủ chiến vẫn ra sức hoạt động và sinh hoạt giải trí, sẵn sàng sẵn sàng lực lượng để chờ ngày sống mái với quân địch. Dựa vào quyền lực tối cao của tớ, Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết nhất quyết phế bỏ và trừ khử những ông vua và những thế lực thân Pháp. Chỉ trong vòng 6 tháng sau khi Tự Đức mất, liên tục có 3 ông vua bị phế, lập, đó là những vua Dục Đức, Hiệp Hoà, Kiến Phúc. Những ông vua này đều sớm có tư tưởng thân Pháp làm cản trở phe chủ chiến và trào lưu đấu tranh của nhân dân. Đồng thời đệ nhất phụ chính đại thần Trần Tiễn Thành, người đúng đầu phe chủ hoà cũng trở nên giết.

Lợi dụng sự sơ hở của hiệp ước Harmand (25/8/1883) không còn khoản nào nói tới yếu tố quân sự chiến lược của triều đình, Tôn Thất Thuyết đã cho tuyển mộ binh lính, xây dựng và củng cố những sơn phòng. Tại kinh đô, Tôn Thất Thuyết cho tổ chức triển khai và thay đổi việc huấn luyện hai lực lượng Phấn Nghĩa và Đoàn Kết. Đội quân này do Đề đốc kinh thành Trần Xuân Soạn chỉ huy.

Ngày 22 tháng 7 năm 1883 vua Dục Đức bị phế, ngày 29 tháng 11 năm 1883 Hồng Dật bị phế, ngày 31 tháng 7 năm 1884, Kiến Phúc bị phế, Ưng Lịch lên ngôi lấy hiệu là Hàm Nghi mà không thông qua người Pháp. Dân gian gọi là yếu tố kiện trên là “Tứ nguyệt tam vương” . Như vậy chỉ trong vòng 4 tháng việt nam đã có 3 ông vua bị phế, chứng tỏ tình hình chính trị việt nam khá căng thẳng mệt mỏi, điều này đã làm cho tư tưởng của một số trong những quan lại lay động. Bên cạnh những người dân vì quyền lợi của tớ mình, quyền lợi giai cấp mà đi ngược lại truyền thống cuội nguồn của dân tộc bản địa, đi ngược lại với quản đại quần chúng nhân dân mà có Xu thế thân Pháp, thậm chí còn còn cầu viện Pháp (Hiệp Hòa) thì cũng luôn có thể có người đã đứng lại trước quyền lợi của nhân dân, tin vào sự ủng hộ của nhân dân, đại diện thay mặt thay mặt như Tôn Thất Thuyết. Rõ ràng thời gian hiện nay phe chủ chiến đã thắng thế. Tôn Thất thuyết không riêng gì có cương quyết phế truất những ông vua mới lên ngôi đã có tu tưởng thân Pháp như Dục Đức, Hiệp Hòa. Như vậy, những hành vi của phe chủ chiến thời gian hiện nay mà Tôn Thất Thuyết là người đại diện thay mặt thay mặt hoàn toàn có thể làm cho những người dân khác nghĩ là chuyên quyền. Tuy nhiên nếu nhìn đa diện thì hành vi cương quyết của Tôn Thất Thuyết là đáng nghi nhận, rất hợp lòng dân. Có thể nói đấy là yếu tố lên ngôi của phe chủ chiến, sẵn sàng sẵn sàng cho một cuộc đấu tranh chống Pháp bằng bạo lực nổ ra.

Đường lối đối ngoại của triều Nguyễn (1858-1884)

Hiệp ước Nhâm Tuất (5/6/1862)

Triều đình nhà Nguyễn thừa nhận quyền quản trị và vận hành của Pháp ở ba tỉnh miền Đông Nam Kì (Gia Định, Định Tường, Biên Hòa) và hòn đảo Côn Lôn; mở ba cửa biển (Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng, Ba Lạt, Quảng Yên) cho Pháp vào marketing thương mại; được cho phép người Pháp và Tây Ban Nha tự do truyền đạo Gia Tô, bãi bỏ lệnh cấm đạo trước kia; bồi thường cho Pháp một khoản chiến phí tương tự 288 vạn lạng bạc. Pháp sẽ trả lại thành Vĩnh Long cho triều đình chừng nào triều đình buộc được dân chúng ngừng kháng chiến.

Triều đình đã chính thức đầu hàng, bức bột trước sự việc xâm lược của Pháp. Với việc làm đó, triều đình đã từ bỏ một phần trách nhiệm tổ chức triển khai và lãnh đạo kháng chiến chống Pháp, đồng thời cũng thể hiện ý thức vì quyền lợi riêng của triều đình phong kiến nên đã phản bội một phần quyền lợi dân tộc bản địa.

Hiệp ước Giáp Tuất (15/3/1874)

Triều đình Huế thừa nhận độc lập lãnh thổ của Pháp trên phần đất Việt Nam Tính từ lúc địa giới phía nam tỉnh Bình Thuận trở vào Nam (điều 5).

Nước Pháp thừa nhận độc lập lãnh thổ của vua nước Nam trên phần đất Việt Nam Tính từ lúc địa giới phía Nam tỉnh Bình Thuận ra Bắc, thừa nhận nền độc lập hoàn toàn của nước Nam-nghĩa là nước Nam không hề lệ thuộc vào bất kể cường quốc nào (điều 2).

Vua nước Nam phải thi hành chủ trương đối ngoại của tớ cho phù với chủ trương đối ngoại của nước Pháp, về mặc chính trị, không được thay đổi những quan hệ ngoại giao lúc bấy giờ với Pháp, không được tự ý ký hiệp ước thương mại với bất kể một nước nào khác mà không báo cho chính phủ nước nhà Pháp biết (điều 3).

Xóa bỏ Hiệp ước đã ký kết ngày 5-6-1862.

Triều đình sớm tỏ ra hoang mang lo ngại, xấp xỉ vô vị trí căn cứ nên lo sợ, dẫn đến những việc làm ngu ngốc và tội lỗi. Với nội dung kí kết đó, triều đình đã tiếp tục phản bội quyền lợi dân tộc bản địa, quyền lợi của nhân dân, tạo đà cho quân Pháp có cơ hội lấn tới trên con phố xâm lược việt nam. Qua Hiệp ước này đã cho toàn bộ chúng ta biết, triều đình Huế thực sự thừa nhận sự cai trị của Pháp ở xứ Nam Kỳ. Hiệp ước Giáp Tuất đã gây ra sự phản ứng kinh hoàng trong dân chúng cũng như những quan chức yêu nước. Từ đây, trào lưu nhân dân đã có thực tiễn để đi tới một nhận thức mới mẻ là: Chống Pháp phải song song với việc chống triều đình đầu hàng.

Hiệp ước Quý Mùi (Hắc-Măng) (1883)

Triều đình Huế Chính thức thừa nhận nền bảo lãnh của Pháp ở Bắc Kì và Trung Kì, cắt tỉnh Bình Thuận thoát khỏi Trung Kì để nhập vào đất Nam Kì thuộc Pháp. Ba tỉnh Thanh-Nghệ-Tỉnh được sáp nhập vào Bắc Kì. Triều đình chỉ được quản trị và vận hành vùng đất Trung Kì, nhưng mọi việc đều phải thông qua viên khâm sứ Pháp ở Huế. Công sứ Pháp ở những tỉnh Bắc Kì thường xuyên trấn áp những việc làm của quan lại triều đình, nắm cá quyền trị an và nội vụ. Mọi việc tiếp xúc với quốc tế (kể cả với Trung Quốc) đều do Pháp nắm. Triều đình Huế phải rút quân đội ở Bắc Kì về Trung Kì.

Tuy nội dung hiệp ước chỉ nói tới mức độ bảo lãnh của Pháp ở Bắc Kì và trung Kì nhưng thực ra quyền đối nội, đối ngoại của triều đình đã tùy từng Pháp và do Pháp quyết định hành động. Vì vậy, thực ra hiệp ước 1883 đã chính thức chấm hết sự tồn tại của triều đình phong kiến nhà Nguyễn với tư cách là một vương quốc độc lập. Tuy vẫn còn đấy tồn tại trên hình thức nhưng triều đình phong kiến chỉ từ là tay sai cho Pháp. Với hiệp ước 1883, triều đình phong kiến nhà Nguyễn không những tự mình làm mất đi đi sự độc lập của một cơ quan ban ngành thường trực nhà nước phong kiến mà thông qua này còn thể hiện sự phản bội trắng trợn của triều đình phong kiến và bè lũ vua tôi nhà Nguyễn với quyền lợi của dân tộc bản địa.

Hiệp ước Pa-tơ-nốt (6/6/1884)

Việc kí kết hiệp ước đó không làm thay đổi cơ bản tình hình việt nam, quân địch vẫn nham hiểm và đô hộ việt nam, triều đình vẫn đầu hàng, can tâm làm tay sai cho giặc. Hiệp ước này mang ý nghĩa một bản khai tử riêng với độc lập lãnh thổ đối ngoại của vua nước Nam.

Từ những bản hiệp ước nói trên ta đã có đủ dẫn chứng kết luận từ thời điểm năm 1858 – 1884, triều đình phong kiến nhà Nguyễn đã đầu hàng từng bước tiến tới đầu hàng toàn bộ trước quân xâm lược Pháp

Ảnh hưởng sách lược của triều Nguyễn trong cuộc kháng chiến chống Pháp (1858 – 1884)

Sau sự kiện Pháp đổ xô bán hòn đảo Sơn Trà, triều đình nhà Nguyễn ngay lập tức tóm gọn tình hình và đưa ra được những kế hoạch sáng suốt nhằm mục đích giữ chân và đánh trả giặc trên mặt trận Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng cũng như Gia Định, xoay chuyển cục diện tích s quy hoạnh cực cho phe ta trên mặt trận.

Đầu tiên là yếu tố kiện vua Tự Đức xuống chiếu cho bắt giam và không bổ nhiệm những tướng vô dụng như Tổng đốc Trần Hoàng, Hồ Đức Tú, Chu Đức Minh…; đồng thời lập chức cho những người dân tài lên cầm quân đánh giặc: lập danh tướng Nguyễn Tri Phương làm Tổng đốc Quảng Nam cùng Chu Phúc Minh ra Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng chặn giặc.

Nguyễn Tri Phương dùng giải pháp xây dựng tuyến phòng thủ dài hơn thế nữa 4km từ Hải Châu (chân đèo Hải Vân) tới Thạch Giản để vây chặt quân Pháp tại chỗ, không cho chúng đánh rộng ra. Chiến thuật tuy không độc lạ nhưng đã giam chân được giặc trong 5 tháng liền, bị tiêu tốn, bị dịch bệnh hoành hành làm 200 tên chết trong một tháng, đồng thời bị mất kĩ năng tiếp ứng từ đất liền.

Sau khi giặc chiếm hữu được thành Gia Định, vua Tự Đức một mặt cho lập những đội nghĩa dũng tại chỗ, một mặt cử tướng Nguyễn Tri Phương và Tôn Thất Cáp vào Gia Định làm Thống chế mặt trận Gia Định.

 Các đội nghĩa dũng, nổi trội là của Trần Thiện Chính (một tri huyện bị không bổ nhiệm), của Lê Huy (một võ quan bị thải hồi)… với gần 6000 nghĩa binh, đều chiến đấu có hiệu suất cao, góp thêm phần làm tiêu tốn và quấy rối quân Pháp trong thành Gia Định.

Sau trận đánh ngày 8-5-1859, Tự Đức cũng quyết định hành động cho tăng cường khối mạng lưới hệ thống đồn lũy từ chân Đèo Hải Vân tới Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng; tăng viện thêm, 31 khẩu đại bác, súng phun lửa và đại bác mới, loại có khương tuyến mới sắm được…

 Kế hoạch tăng cường binh sĩ và vũ khí, phối hợp cùng với việc quyết tâm của những đội dân binh, quân Pháp bị đưa vào tình thế cực kỳ lúng túng, sa lầy ngay tại Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng.

Từ 1858 – 1884, nhà Nguyễn với tư cách là nhà lãnh đạo và tổ chức triển khai cuộc kháng chiến đang không biết nhờ vào sức dân, ngày một vận dụng hàng loạt giải pháp tác chiến sai lầm không mong muốn, bị động, và mang nặng tư tưởng cầu hoà, bỏ lỡ thật nhiều thời cơ. Xuất phát từ những toan tính hẹp hòi muốn bảo toàn truyền thống cuội nguồn trị của giai cấp mình, triều đình Tự Đức đã quay sống lưng lại với cuộc kháng chiến của nhân dân từ chống cự yếu ớt đến đầu hàng, lần lượt kí những hiệp ước thừa nhận quyền thống trị của Pháp trên toàn giang sơn Việt Nam.

Trở lại thời gian ngay sau tháng 2-1859, sau khi giặc lấn chiếm thành Gia Định, thời gian hiện nay Pháp đã nắm trong tay một thành lớn và thu về 200 khẩu súng, cùng 2 vạn vũ khí nhiều chủng loại. Tuy nhiên, lực lượng của Genouilly thời gian này cũng đang rất hạn chế và không đánh rộng ra được nên buộc phải dừng những cuộc tiến công và lui về thế cầm cự. Thay vì sử dụng thời cơ này để dồn lực tiến công và dứt điểm trận chiến tranh tại Gia Định, Tự Đức – thời gian hiện nay đang dần thấm nhuần tư tưởng “chủ hòa”, sợ giặc, chỉ cho tướng Nguyễn Tri Phương vào xây phòng tuyến Chí Hòa nhằm mục đích ngăn ngừa giặc.

Trong lúc trào lưu kháng chiến của nhân dân dâng cao, triều đình quyết định hành động kí kết với Pháp Hiệp ước Nhâm Tuất 5/8/1862, cắt hẳn 3 tỉnh miền Đông Nam Kì dâng giặc, nhượng bộ vô số quyền lợi đồng thời bước đầu thể hiện sự đầu hàng trước Pháp.

Các quan lại triều đình bị phân thành 2 phe phái: chủ chiến và chủ hòa, một mặt phe chủ hòa nhu nhược, bị động, nuôi ảo tưởng sẽ mang lại hòa bình bằng việc liên tục nhượng bộ giặc; triều đình bị phân tán nên thuận tiện và đơn thuần và giản dị bị giặc rình rập đe dọa tâm ý. Khi chiếm Vĩnh Long, De Lagrandière đã buộc những đại thần triều đình là Phan Thanh Giản và Trương Văn Uyển viết thư cho những quan chức trấn nhậm Châu Đốc, Hà Tiên để phục vụ thông tin thành Vĩnh Long đã mất và yêu cầu họ phải trao thành cho những người dân Pháp vào 5 giờ sang ngày 21-6-1867. Phan Thanh Giản sau sự biến cũng gom sạch tiền, thóc của 3 tỉnh Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên trao lại cho nguời Pháp rồi tuyệt thực và uống thuốc độc tự tử.

Quân Pháp chiếm hữu được những thành còn sót lại một cách thuận tiện và đơn thuần và giản dị mà không hề tốn một viên đạn nào. Hơn thế nữa, họ còn gây được áp lực đè nén tâm ý Một trong những đại thần triều đình với nhau.

Triều đình tiếp tục thỏa hiệp với giặc qua việc kí bản dự thảo hiệp ước 14 khoản ngày 15-10-1867 của De Lagrandière, được nhìn nhận là chứa những lao lý tai hại nặng nề cho vận mệnh giang sơn như việc nhượng 6 tỉnh cho Pháp cùng độc lập lãnh thổ những hòn đảo Côn Đôn và Phú Quốc…

Dù bản dự thảo trên vẫn chưa chính thức vì thiếu sự ủy quyền của chính phủ nước nhà Pháp, nhưng chính vì sự thiếu rõ ràng về tính chất pháp lý và ngoại giao của văn bản đã cho Pháp tận dụng sơ hở mà mở đường lấn chiếm Bắc Kỳ trong năm về sau.

Từ 1867 đến 1873, nhà Nguyễn dần để lộ sự thu phục trước quân thù khi chủ trương Duy thủ đã và đang biến dạng. Vua Tự Đức vẫn duy trì “bế quan tỏa cảng”, tuy nhiên cũng cởi mở nhỏ giọt để tăng cường nội lực: cho những người dân sang học tiếng Pháp, vào Nam Kỳ học tiếng Pháp với Trương Vĩnh Ký…

Triều đình không hề tận dụng xích míc giữa Pháp – Thanh về yếu tố Bắc Kỳ, trong lúc này cũng là thời gian 2 nước này xẩy ra trận chiến tranh, mà chỉ loay hoay xin sửa lại Hiệp ước 1862, mong ước cử người sang Pháp thương lượng dù quân địch chỉ ráo riết sẵn sàng sẵn sàng trận chiến tranh.

Chính sách ngừng hoạt động gây tranh cãi cho dân chúng, nhất là những sĩ phu yêu nước có học vấn cao. Bởi lẽ ngừng hoạt động không giao du đồng nghĩa tương quan với việc cố thủ với việc lỗi thời, cổ hủ, và quay sống lưng lại với mọi tiến bộ khoa học – kỹ thuật của phương Tây. Chưa kể thương nghiệp cũng trở nên trì trệ và gây trở ngại vất vả cho việc giao lưu, tăng trưởng văn hóa truyền thống.

Khi nghe đến đề xuất kiến nghị về cải cách Duy tân với 60 bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ, vua Tự Đức dù đống ý với những ý kiến trên, nhưng do tâm ý trì hoãn, chần chừ ngại thay đổi, một mặt e sợ trước cường địch nên cũng không quyết tâm cải cách mà bình chân như vại.

Về sau, triều đình thực sự thừa nhận sự cai trị của Pháp ở xứ Nam Kỳ khi đồng ý ký tại Gia Định bản Hiệp ước Giáp Tuất gồm 22 lao lý: mở những cửa biển, cửa tuy nhiên cho những người dân Pháp thông thương; tăng thêm nhiều chủng loại quyền hạn cho giáo hội Công giáo; cột chặt ngoại giao Việt Nam với Pháp…

Điều này đồng nghĩa tương quan với việc triều đình đã đồng ý cấu kết với Pháp để chống lại dân khởi nghĩa, mà điều 2 gọi là “đánh giặc cướp”.

Sau khi vua Tự Đức qua đời, ngày 22-8-1883, vua Hiệp Hòa đồng ý đầu hàng do triều đình quá rối loạn, không thể chống cự trước sự việc tiến công của quân Pháp. Ngày 25-8-1883, Hiệp ước Harmand được ký kết, xác lập Việt Nam chính thức là một thuộc địa của Pháp.

Ngày 6-6-1884, triều đình tiếp tục bị Patenotre buộc kí thêm văn bản Patenotre với thêm 19 lao lý, xóa hẳn những biểu lộ quyền lực tối cao còn sót lại của chính sách phong kiến Việt Nam, ghi lại sự sụp đổ của một vương triều độc lập.

Sự nhân nhượng liên tục của triều đình trước những yêu sách của giặc không những không mang lại hòa bình, thức tỉnh lương tâm từ phía thực dân, mà ở đầu cuối đã dẫn đến kết cục mất nước. 

Nói tóm lại, những góp phần tích cực của triều đình nhà Nguyễn trong công cuộc dựng và giữ nước là không thể phủ nhận, điển hình như cuộc cải cách hành chính Minh Mạng, những chủ trương khai hoang phong phú, sáng tạo đã góp thêm phần không nhỏ cho tăng trưởng nông nghiệp, cũng như trị an giang sơn, nhất là dưới vương triều Nguyễn đã dựng lên Kinh thành Huế, kinh đô quan trọng nhất của việt nam thời bấy giờ… Nhưng khi bình xét riêng trong thuở nào kỳ đầy dịch chuyển như kháng chiến chống Pháp xâm lược thì những nỗ lực tích cực này vẫn khó hoàn toàn có thể bù đắp cho hàng loạt bước đi sai lầm không mong muốn của nhà lãnh đạo này, mà hậu quả là đánh mất độc lập dân tộc bản địa, vận mệnh giang sơn bị rơi vào tay giặc. Có thể nói, triều đình Nguyễn đã thất bại không riêng gì có trong việc lãnh đạo dân tộc bản địa giành lại độc lập lãnh thổ, mà còn đánh mất luôn quyền lợi bản thân ngay từ trên đầu đó đó là duy trì quyền lực tối cao cho gia tộc.

Linh CK

(một nội dung bài viết tồng hợp nhiều nguồn – bàn về một quy trình của Triều Nguyễn)

Reply
2
0
Chia sẻ

Video Tại mặt trận gia định triều đình đã xuất hiện tư tưởng ra làm sao ?

You vừa đọc nội dung bài viết Với Một số hướng dẫn một cách rõ ràng hơn về Clip Tại mặt trận gia định triều đình đã xuất hiện tư tưởng ra làm sao tiên tiến và phát triển nhất

Share Link Down Tại mặt trận gia định triều đình đã xuất hiện tư tưởng ra làm sao miễn phí

You đang tìm một số trong những ShareLink Download Tại mặt trận gia định triều đình đã xuất hiện tư tưởng ra làm sao miễn phí.

Hỏi đáp vướng mắc về Tại mặt trận gia định triều đình đã xuất hiện tư tưởng ra làm sao

Nếu sau khi đọc nội dung bài viết Tại mặt trận gia định triều đình đã xuất hiện tư tưởng ra làm sao vẫn chưa hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comment ở cuối bài để Admin lý giải và hướng dẫn lại nha
#Tại #chiến #trường #gia #định #triều #đình #đã #xuất #hiện #tư #tưởng #như #thế #nào