Kinh Nghiệm Hướng dẫn Quốc âm thi tập là của người nào Mới Nhất

Pro đang tìm kiếm từ khóa Quốc âm thi tập là của người nào được Update vào lúc : 2022-05-13 16:20:14 . Với phương châm chia sẻ Mẹo về trong nội dung bài viết một cách Chi Tiết 2022. Nếu sau khi đọc nội dung bài viết vẫn ko hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comments ở cuối bài để Tác giả lý giải và hướng dẫn lại nha.

87

You đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản khá đầy đủ của tài liệu tại đây (528.08 KB, 13 trang )

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM – ĐẠI HỌC HUẾKHOA: SƯ PHẠM NGỮ VĂN

MÔN: VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM

ĐỀ: Phân tích điểm lưu ý thể loại của “Quốc âm thi tập” (Nguyễn
Trãi)

Dàn ý bài làm
——————————————————————————————————Đề tài: Phân tích điểm lưu ý thể loại của “Quốc âm thi tập” (Nguyễn Trãi)

I.
II.

III.

Đặt vấn đềGiải quyết vấn đề1. Nguyễn Trãi và tác phẩm “Quốc âm thi tập”2. Những thể loại trong “Quốc âm thi tập”3. Cách gieo vần4. Bước đột phá về thể loại

Kết thúc yếu tố

————————————————Người thực thi: Nhóm 2 – Văn học Trung đại Việt NamGiảng viên hướng dẫn: Th.s Nguyễn Văn LuânSinh viên nhóm 2:1. Vũ Thị Thúy Hòa – Văn 1D2. Phan Vũ Thùy Trân – Văn

3.

1B
Hoàng Thanh Long – Văn

4.
5.

1DHồ Thị Ái Nhi – Văn 1D

Hồ Thị Hạnh – Văn 1D

Đặc điểm thể loại trong Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi
Đặt yếu tố

I.

Nếu đọc thơ Nguyễn Du ta bâng khuâng trước những giọt lệ cao cả, chảymãi ngàn đời in như Tố Hữu đã đúc rút: “Tố Như ơi, lệ chảy quanh thânKiều” thì đến với Nguyễn Trãi ta phát hiện một nhà quân s ự làm th ơ rất là tàitình:“Nghe hồn Nguyễn Trãi phiêu diêu.Tiếng gươm khua, tiếng thơ kêu xé lòng”Nguyễn Trãi là một nhà chính trị sáng suốt, một nhà quân s ự l ỗi l ạc,một nhà ngoại giao thiên tài, một nhà sử học, địa lý học và một nhà th ơ, nhàvăn xuất sắc của văn học Việt Nam. Ở Nguyễn Trãi đã h ội tụ tất c ả “khíphách”, “tinh hoa” nghĩa là những gì tốt đẹp tuyệt vời nhất của dân tộc bản địa ta.Có thể nói, “Quốc âm thi tập” là tập thơ có vị trí quan trọng trong lịch sửvăn học Việt Nam. Đây là tập thơ Nôm thứ nhất viết bằng ngôn từ dân tộchiện còn. Xuân Diệu gọi nó là “tác phẩm mở đầu nền văn học cổ xưa” việt nam.

Sở dĩ đã có được vị trí trên vì cạnh bên giá trị nội dung, “Quốc âm thi tập” còn gặt

hái được những thành tựu to lớn về giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ và làm đẹp. Tìm hiểu nét đặc sắcvề nghệ thuật và thẩm mỹ và làm đẹp trong “Quốc âm thi tập” của Nguyễn Trãi sẽ góp thêm phần giúp chúngta nhận thức một cách toàn vẹn và tổng thể hơn về tài năng, phẩm giá và nh ững đónggóp của Nguyễn Trãi trong tiến trình văn học Việt Nam. Trong số đó, không thểkhông xét tới điểm lưu ý thể loại được Nguyễn Trãi sử dụng một cách nhu ầnnhuyễn, sáng tạo. Từ đó, ta sẽ có được cái nhìn thâm thúy h ơn về tài năng, vai trò, vị trícũng như những góp phần của Nguyễn Trãi cho nền văn học dân tộc bản địa.II.

1.

Giải quyết vấn đềNguyễn Trãi và tác phẩm “Quốc âm thi tập”Theo GS. Nguyễn Phong Nam, Quốc âm thi tập là “sự khởi đầu hoành trángnhất, ấn tượng nhất” của thơ Nôm Việt Nam. Với Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãiđược xem như nhà thơ lớn thứ nhất viết thơ chữ Nôm, đồng th ời cũng là người

sáng tác thơ Nôm đoản thiên có số lượng nhiều số 1 trong nền th ơ cổ đi ển

dân tộc bản địa. Quốc âm thi tập có 254 bài thơ, được xếp theo bốn ph ần là Vô đ ề (188bài), Môn thì lệnh (21 bài), Hoa mộc môn (34 bài), Môn c ầm thú (7 bài).Đây là tập thơ theo thể thơ cách luật thất ngôn bát cú, phần lớn theo th ểphổ biến thông thường, một số trong những bài theo thể cải biên, pha câu lục ngôn, ngũ ngônở những vị trí không nhất định. Tập thơ này được viết bằng ch ữ Nôm – th ứ ch ữdựa trên kí hiệu chữ Hán có biến cải để ghi âm tiếng Việt. Có lẽ vì v ậy mà l ờithơ uyển chuyển, dung dị, thân thiện đời thường, gần với nếp cảm, nếp nghĩ dântộc. So với thơ chữ Hán, tập thơ Nôm đại thành của Nguyễn Trãi có kh ả năngthể hiện thâm thúy tâm hồn dân tộc bản địa, cảm quan về vạn vật thiên nhiên, quê h ương, đ ấtnước. Nhờ sử dụng ngôn từ dân tộc bản địa, Nguyễn Trãi có th ể thể hiện những cung b ậctình cảm, những sắc thái trữ tình, toàn thế giới nội tâm và mọi nỗi ưu phi ền m ột cách

tự do, linh động.

Theo Nguyễn Đăng Na (2005) trong cuốn “Văn học trung đại Việt Nam”,đã có những phân tích rõ ràng, thâm thúy về th ơ văn của Nguy ễn Trãi, đ ặc bi ệt làtrong thơ chữ Nôm: “Quốc âm thi tập” giữ một vị trí quan trọng trong lịch sửvăn học dân tộc bản địa Việt Nam. Tập thơ Nôm của Nguyễn Trãi là tác phẩm đ ầu tiênviết bằng ngôn từ dân tộc bản địa hiện còn. Đây đồng th ời cũng là t ập đ ại thành c ủathơ ca tiếng Việt. Với “Quốc âm thi tập”, Nguyễn Trãi là nhà “khai sơn pháthạch”, người đặt nền móng xây dựng một thể th ơ mới cho văn học dân t ộc trêncơ sở tiếp thu có sáng tạo thể thơ Đường luật Trung Quốc. “Quốc âm thi tập” đãkhẳng định vai trò và kĩ năng to lớn của ngôn từ tiếng Việt trong ch ức năngthẩm mĩ, trong việc phản ánh đời sống xã hội và tâm trạng con người”.

2.

Những thể loại trong “Quốc âm thi tập”Căn cứ vào hình thức tổ chức triển khai vật liệu ngôn từ, ta thấy Nguyễn Trãi làmthơ Nôm theo ba thể:Thể luật Đường: gồm 42 bài. Trong số đó, 29 bài Thất ngôn bát cú, 13 bài

Thất ngôn tứ tuyêt.

Thể thất ngôn trong số đó kiểu tiết tấu đường luật 4-3 dùng xen tiết tấu 3-4gồm 26 bài. Trong số đó Thất ngôn bát cú có 18 bài và T ứ tuy ệt có 8 bài.Thể thất ngôn xen lục ngôn: 186 bài, trong số đó Thất ngôn bát cú có 161 bài(chiếm 86,56%) và Tứ tuyệt có 25 bài (chiếm 13,44%).Trong bài Nguyễn Trãi và thể thơ Việt Nam trong Quốc âm thi tập, Phạm Luậnđã so sánh, so sánh khá tỉ mỉ những vần thơ quốc âm với thơ Đường, từ đó khẳngđịnh Nguyễn Trãi đã vận dụng thi pháp thơ Đường một cách thành thạo. Nguyễn Trãiđã có sự sáng tạo khôn khéo, tài tình: số lớn những bài thơ đều không ít có chỗ viết khácniêm luật thơ Đường. Điều này thể hiện ở những câu 7 tiếng có cách ngắt nhịp (3/4)khác lối ngắt nhịp của thể thơ Đường (4/3), ở việc dùng câu 6 tiếng xen với câu 7

tiếng trong bài thơ bát cú cũng như tứ tuyệt.

Cũng là tác giả Phạm Luận trong nội dung bài viết Thể loại thơ trong Quốc âm thi tậpcủa Nguyễn Trãi và thi pháp Việt Nam, sau khi vị trí căn cứ vào hình thức loại biệt trong tổchức vật liệu ngôn từ, tác giả đã chỉ ra ba thể thơ mà Nguyễn Trãi sử dụng là thểluật Đường, thể thất ngôn, thể câu 6 chữ xen với câu 7 chữ. Ngoài ra, tác giả cònkhẳng định “trong quy trình sáng tác thơ bằng tiếng Việt Nguyễn Trãi đã tiếp thu sâusắc thi pháp lý Đường… Và từ những tiềm năng quý báu của thể thơ Trung Quốcnày, Nguyễn Trãi đã có một nỗ lực để xây dựng một lối thơ Việt Nam, một thi phápViệt Nam ở quy trình văn học chữ Nôm mới khởi đầu được hình thành và tăng trưởng.”Điều này được tác giả chứng tỏ qua lối kiến thiết tiết tấu, lối gieo vần sống lưng màNguyễn Trãi sử dụng trong tập thơ của tớ.Trong nội dung bài viết Một vài nhận xét về quan hệ giữa thể thơ Nôm của NguyễnTrãi với thể thất ngôn luật ở Trung Quốc cùng với tác giả Nguyễn Phạm Hùng, tácgiả Phạm Luận cũng luôn có thể có những phát hiện thật xác đáng. Tác giả nội dung bài viết nhận định rằng:Trong Quốc âm thi tập vừa có tác nhân hợp luật Đường, lại vừa có tác nhân phi luậtĐường. Cụ thể ở cách hiệp vần trong thơ hầu hết là vần bằng, ở cấu trúc nhịp câu thơthất ngôn rất phong phú nhưng phổ cập vẫn là cách ngắt nhịp 3/4, ở thể thất ngôn xen

lục ngôn. Qua khảo sát của tác giả trong 254 bài thơ quốc âm thì đã có tới 156 bài có

câu thất ngôn xen lục ngôn, chiếm 2/3 số bài trong tập. Điều này làm cho tiết điệu bàithơ phong phú hơn thật nhiều.

3.

Cách gieo vầnSong tuy nhiên với việc phá cách trong thể thơ, Nguyễn Trãi còn tồn tại nh ững cáchtân độc lạ trong việc gieo vần. Như đã biết, vần sẽ là m ột trong nh ữngđặc trưng nghệ thuật và thẩm mỹ và làm đẹp quan trọng. Vần tương hỗ cho những ph ần trong câu, những câutrong bài link với nhau, làm cho tổ chức triển khai tác phẩm thêm v ững ch ắc, d ễ nh ớ,dễ thuộc. Vần còn là một yếu tố tạo nhịp điệu và góp thêm phần làm tăng sự cộng h ưởng

Một trong những yếu tố, tạo ra tính nhạc trong thơ. Đọc “Quốc âm thi t ập” ta th ấy có

Xem thêm :  Ý nghĩa của hoa sen trong Phật Giáo

sự ảnh hưởng qua lại từ văn học dân gian trong những câu th ơ.Tục ngữ có cách bắt vần: chữ cuối nhịp đầu bắt vần với ch ữ đ ầu nh ịpsau. Đây được gọi là cách bắt vần theo phong cách vần liền (v ần l ưng).Chẳng hạn như tục ngữ có câu:“Bút sa, gà chết”.“Trẻ cậy cha, già cậy con”“Ếch tháng ba, gà tháng bảy.”Thơ Quốc âm của Nguyễn Trãi cũng luôn có thể có nhiều bài bắt vần tương tự:“Của thết người là của cònKhó khăn phải đạo, cháo càng ngon.”(Báo kính cảnh giới – bài22)“Làm quan đã dai tài chưa đủVề ở thanh nhàn, hạn đã hồng.”Thuật hứng – bài 16)“Chí cũ ta liều, nhiều sự hóaNgười xưa sử chép thấy ai còn?”

(Thuật hứng – bài 4)

Đó là những câu thơ bảy chữ. Trong những câu thơ sáu ch ữ cũng đ ượcphối hợp uyển chuyển theo phong cách vần liền. Trong bài “Điệp tr ận” Nguy ễn Trãiviết:“Thục Đế, để thành leo lét”Hay trong bài “Tự thán”, ông cũng viết:“Nhật nguyệt soi, đòi chốn hiện”Ngoài cách bắt vần theo phong cách vần sống lưng sát, Quốc âm thi tập cũng luôn có thể có nhi ềubài bắt vần theo phong cách vần sống lưng cách. Đây là cách bắt v ần ch ữ cu ối nh ịp đ ầu b ắtvần với chữ cuối nhịp sau.

Tục ngữ có câu:

– “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh.”– “Sông có khúc, người dân có những lúc.”Thơ Nguyễn Trãi lại viết:– “Đìa cỏ, được câu ngâm gió.”(Mạn thuật – bài 1)– “Chứa thủa khô khao có thủa dào”(Thuật hứng – bài 21)Điều nhất là lúc so sánh thơ thất ngôn hay lục ngôn của Nguy ễn Trãivới thơ lục bát và tuy nhiên thất lục bát, ta thấy trong “Quốc âm thi t ập”, tác gi ả đãsử dụng vần sống lưng ở nhiều vị trí rất khác nhau. Vần được gieo hầu hết vào những ch ữ ởcâu dưới từ chữ thứ hai đến chữ thứ sau, trong số đó chữ th ứ hai, th ứ ba thì ít, ch ữthứ sáu nhiều hơn nữa một chút ít. Đại hầu hết là gieo vần vào chữ thứ tư, th ứ năm.Nghĩa là vần ở cuối câu thơ trên hiệp vần với chữ th ứ tư hoặc thứ năm của câudưới.Chẳng hạn như:

“Lận cận nhà giàu lo bữa cốm

You bè kẻ trộm phải đau đòn.”(Báo kính cảnh giới – bài21)“Gạch quẳng nào bày mấy ngọcSừng hằng những mọc qua tai.”(Tự than – bài 22)

Gieo vần sống lưng ở chữ thứ năm:

“Ai hay đều phải có hai con mắtXanh ngọc dầu chưng mặt chúng người.”(Tự thuật – bài 19)

Hiện tượng bắt vần trong thơ Nguyễn Trãi đã cho toàn bộ chúng ta biết vần sống lưng đ ược ông

sử dụng vẫn chưa ổn định. Trong thơ lục bát, vần sống lưng gieo một cách cố đ ịnh ởchữ thứ sáu của câu lục và chữ thứ sáu của câu bát, tạo ra sự cân đ ối hòa giải và hợp lý.Cách gieo vần ở chữ cuối của câu trên với chữ th ứ hai, ba, t ư, năm, sáu ở câudưới như vậy đã thể hiện mạnh mẽ và tự tin Xu thế phá cách trong sáng tác Đ ườngluật Nôm của Nguyễn Trãi. Dường như với Nguyễn Trãi, xu h ướng dân t ộc hóatrước hết biểu lộ ở đoạn tự tìm cho mình một chiếc riêng, c ố g ắng khác n ướcngoài mà chính cuộc vận động tạo vần sống lưng là một rực rỡ.

4.

Bước đột phá về thể loạiGiống như thơ chữ Hán, thơ chữ Nôm của Nguyễn Trãi sử dụng thể luậtĐường và tuân thủ những qui cách của thể thơ này một cách ngặt nghèo (niêm,luật, vần rất nghiêm chỉnh, câu chữ đối nhau cân x ứng). Điều đáng để ý quan tâm ở đâylà Nguyễn Trãi đã tiếp nối hoặc sáng tạo một âm điệu mới: sử dụng thể câu sáuchữ xen với câu bảy chữ, tạo ra một sự tăng cấp cải tiến vượt bậc trong dòng th ơ Nôm Việt Nam.Thơ Nôm của Nguyễn Trãi có những bài rất đúng quy cách niêm lu ật

thơ Đường, có những câu rất đẹp đã đi vào trí nhớ mọi người :

Nước biếc non xanh thuyền gối bãiĐêm thanh nguyệt bạc khách lên lầu.(Bài 153)Tuy nhiên Nguyễn Trãi cũng như nhiều nhà thơ đương thời, vẫn muốn đitìm một thể thơ dân tộc bản địa, một thể thơ hoàn toàn có thể diễn đạt nh ững đ ối t ượngthơ bằng tiếng nói nước nhà theo nếp cảm nghĩ của đồng bào mình. M ột trongnhững cải cách táo bạo này là ông đưa vào bài thơ thất ngôn nh ững câu th ơ sáuchữ .Số câu lục ngôn trong những bài thơ không nhất định. V ị trí của nh ững câusáu chữ này cũng không cố định và thắt chặt. Dùng nó vào dòng xoáy th ứ mấy, d ường nh ư tùy

thuộc vào nội dung ý tứ, cảm xúc của từng bài th ơ.

Có khi câu sáu ở ngay hai câu đề:Rồi hóng mát thuở ngày trườngHòe lục đùn đùn tán rợp trương( Bảo kính cảnh giới- Bài 43)Lánh trần náu thú sơn lâmLá thông còn tiếng trúc cần( Thuật hứng – Bài 25)Có khi ở hai câu luận:Thấy nguyệt tròn thì kể thángNhìn hoa nở mới hay xuân( Tự thán- Bài 34)Có khi ở câu cuối:Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếngDân giàu đủ khắp đòi phương

( Bảo kính cảnh giới- Bài 43)

Bui có một lòng trung lẫn hiếuMài chăng khuyết, nhuộm chăng đen.( Thuật hứng- Bài 25)Có khi bốn câu lục ngôn xen với bốn câu thất ngôn:Cảnh cũ non quê nhặt chốc mòng.Chiêm bao ngờ đã tới trong.Chè tiên nước ghín bầu in nguyệt,Mai rụng hoa đeo bóng cách tuy nhiên.Gió nhặt đưa qua trúc ổ.Mây tuôn phủ rợp thư phòngThức nằm nghĩ ngợi còn mường tượng.Lá chưa ai quét cửa thông.

( Bài 51)

Có bài 6 câu lục ngôn viết liền nhau:Đủng đỉnh chiều hôm dắt tay.Trông toàn thế giới phút chim bay.Non cao non thấp mây thuộcCây cứng cây mềm gió hay.Nước mấy trăm thu còn vậy.Nguyệt bao nhiêu kiếp nhẫn này.Ngoài chưng mọi chốn đều thông hết.

Bui một lòng người cực hiểm thay.

( Bài 26)Trong Quốc âm thi tập có tới ba phần tư số bài tác giả dùng lối pha câulục ngôn với câu thất ngôn. Đặng Thai Mai nhận xét: “ Đây là một điểm đáng chúý trong kĩ thuật viết thơ của Nguyễn Trãi, rõ ràng có một sự nỗ lực để xâydựng một lối thơ Việt Nam , trong số đó câu sáu tiếng dùng xen với nh ững câu b ảytiếng, khác hoàn toàn với cách niêm luật thơ Đường”.Có thể xác lập rằng Quốc âm thi tập là tập thơ lớn và sớm nhất được viếtbằng ngôn từ dân tộc bản địa còn sót lại với toàn bộ chúng ta ngày này. Sáng tác thơ Nôm, Nguyễn Trãikhông tự bó mình trong khuôn khổ của luật thi mà luôn có ý thức sáng tạo. Bên cạnhnhững bài thơ có niêm luật hoàn hảo nhất, Nguyễn Trãi có nhiều câu thơ, bài thơ mangcốt cách dân tộc bản địa. Đây đó đó là bước sáng tạo của Nguyễn Trãi và bước tiến đáng kểtrong lịch sử văn học nước nhà. Với Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãi là người đặt nềnmóng và mở đường cho việc tăng trưởng của thơ tiếng Việt.Ông xứng danh được những thế hệ sau xem là tác gia mở đầu cho bước phát triểnmới của cục phận văn học viết bằng chữ Nôm.Như vậy, với việc sử dụng thể thơ thất ngôn xen lục ngôn, cách gieo vần sống lưng ởnhững vị trí không cố định và thắt chặt, kết phù thích hợp với lối kiến thiết nhịp điệu thơ Nôm, Nguyễn Trãiđã thể hiện khao khát thay đổi thi ca theo phía Việt hóa. Trên cơ sở tiếp thu những

tinh hoa truyền thống cuội nguồn của dân tộc bản địa và những thành tựu rực rỡ của Trung Hoa,

Nguyễn Trãi đã phá vỡ những qui định nghiêm ngặt của thơ Đường luật, làm cho câuthơ, bài thơ trở nên thân thiện, dễ nhớ, dễ thuộc hơn. Đồng thời nó cũng góp phầnchuyển tải tiếng nói yêu nước, thương dân, niềm tự hào, lòng tự tôn dân tộc bản địa củaNguyễn Trãi tới bạn đọc sau này.

III.

Kết thúc yếu tố:
Ở vào thuở nào đại mà nền văn học đang chịu sự chi phối mạnh mẽ và tự tin của thơ

Đường, sự tăng cấp cải tiến vượt bậc đi tìm một lối thơ riêng như Nguyễn Trãi là một hiện tượng kỳ lạ hiếmcó thể hiện tài năng vượt bậc của nhà thơ. Nguyễn Trãi đã có những cải cách táo bạo

trong việc chêm xen thể thơ sáu chữ vào những câu bảy chữ, vận dụng cách gieo vần

ở những vị trí rất khác nhau, vận dụng nhịp điệu 3/4 khác cách ngắt nhịp 4/3 của thơĐường. Với những việc làm đó, Nguyễn Trãi đã từng bước phá vỡ những “khuônvàng thước ngọc” của thơ ca cổ trung đại, giải tỏa những gò bó của thơ Đường luậtTrung Hoa, xây dựng một lối thơ Việt Nam theo Xu thế dân chủ, tiến bộ. Có thểnói với Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãi đã xác lập được vị thế thơ Nôm của ôngnói riêng, thơ Nôm của dân tộc bản địa nói chung trong tiến trình tăng trưởng của văn học nước

nhà.

Xem thêm :  Thơ trung quốc về tình yêu ❤️ thơ tình trung hoa cổ hay

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.
2.

Nguyễn Hữu Sơn (2005), Nguyễn Trãi về tác gia và tác phẩm, NXB Giáo dục đào tạo và giảng dạy.
Phê bình, phản hồi văn học – Nguyễn Trãi – Nhà xuất bản tổng hợp Khánh

3.
4.

Hòa (1991).Viện sử học (1976), Nguyễn Trãi toàn tập, Nhà xuất bản khoa học xã hội .Nguyễn Đổng Na (2005), Văn học Trung đại Việt Nam, tập 1- Nhà xuất bản

Đại học sư phạm.

5.

Bùi Văn Nguyên (2000), Văn chương Nguyễn Trãi rực rỡ ánh sao Khuê , NXB
khoa học xã hội.

6.

Bùi Văn Nguyên (biên khảo, chú giải, trình làng) (2003), Thơ Quốc âm
Nguyễn Trãi, NXB Giáo dục đào tạo và giảng dạy.

7.

Trần Đình Sử (2005), Thi pháp văn học trung đại Việt Nam , NXB Đại học
Quốc gia Tp Hà Nội Thủ Đô.

8.

Bùi Duy Tân (2005), Theo dòng khảo luận văn học trung đại , NXB Đại học
Quốc gia Tp Hà Nội Thủ Đô.

9.

Phạm Luận, Nguyễn Trãi và thể thơ Việt Nam trong Quốc âm thi tập.

10.

Nguyễn Phạm Hùng, Một vài nhận xét về quan hệ giữa thể thơ Nôm của
Nguyễn Trãi với thể thất ngôn luật ở Trung Quốc.

1BHoàng Thanh Long – Văn4.5.1DHồ Thị Ái Nhi – Văn 1DHồ Thị Hạnh – Văn 1DĐặc điểm thể loại trong Quốc âm thi tập của Nguyễn TrãiĐặt vấn đềI.Nếu đọc thơ Nguyễn Du ta bâng khuâng trước những giọt lệ cao cả, chảymãi ngàn đời in như Tố Hữu đã đúc rút: “Tố Như ơi, lệ chảy quanh thânKiều” thì đến với Nguyễn Trãi ta phát hiện một nhà quân s ự làm th ơ rất là tàitình:“Nghe hồn Nguyễn Trãi phiêu diêu.Tiếng gươm khua, tiếng thơ kêu xé lòng”Nguyễn Trãi là một nhà chính trị sáng suốt, một nhà quân s ự l ỗi l ạc,một nhà ngoại giao thiên tài, một nhà sử học, địa lý học và một nhà th ơ, nhàvăn xuất sắc của văn học Việt Nam. Ở Nguyễn Trãi đã h ội tụ tất c ả “khíphách”, “tinh hoa” nghĩa là những gì tốt đẹp tuyệt vời nhất của dân tộc bản địa ta.Có thể nói, “Quốc âm thi tập” là tập thơ có vị trí quan trọng trong lịch sửvăn học Việt Nam. Đây là tập thơ Nôm thứ nhất viết bằng ngôn từ dân tộchiện còn. Xuân Diệu gọi nó là “tác phẩm mở đầu nền văn học cổ xưa” việt nam.Sở dĩ đã có được vị trí trên vì cạnh bên giá trị nội dung, “Quốc âm thi tập” còn gặthái được những thành tựu to lớn về giá trị nghệ thuật và thẩm mỹ và làm đẹp. Tìm hiểu nét đặc sắcvề nghệ thuật và thẩm mỹ và làm đẹp trong “Quốc âm thi tập” của Nguyễn Trãi sẽ góp thêm phần giúp chúngta nhận thức một cách toàn vẹn và tổng thể hơn về tài năng, phẩm giá và nh ững đónggóp của Nguyễn Trãi trong tiến trình văn học Việt Nam. Trong số đó, không thểkhông xét tới điểm lưu ý thể loại được Nguyễn Trãi sử dụng một cách nhu ầnnhuyễn, sáng tạo. Từ đó, ta sẽ có được cái nhìn thâm thúy h ơn về tài năng, vai trò, vị trícũng như những góp phần của Nguyễn Trãi cho nền văn học dân tộc bản địa.II.1.Giải quyết vấn đềNguyễn Trãi và tác phẩm “Quốc âm thi tập”Theo GS. Nguyễn Phong Nam, Quốc âm thi tập là “sự khởi đầu hoành trángnhất, ấn tượng nhất” của thơ Nôm Việt Nam. Với Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãiđược xem như nhà thơ lớn thứ nhất viết thơ chữ Nôm, đồng th ời cũng là ngườisáng tác thơ Nôm đoản thiên có số lượng nhiều số 1 trong nền th ơ cổ đi ểndân tộc. Quốc âm thi tập có 254 bài thơ, được xếp theo bốn ph ần là Vô đ ề (188bài), Môn thì lệnh (21 bài), Hoa mộc môn (34 bài), Môn c ầm thú (7 bài).Đây là tập thơ theo thể thơ cách luật thất ngôn bát cú, phần lớn theo th ểphổ biến thông thường, một số trong những bài theo thể cải biên, pha câu lục ngôn, ngũ ngônở những vị trí không nhất định. Tập thơ này được viết bằng ch ữ Nôm – th ứ ch ữdựa trên kí hiệu chữ Hán có biến cải để ghi âm tiếng Việt. Có lẽ vì v ậy mà l ờithơ uyển chuyển, dung dị, thân thiện đời thường, gần với nếp cảm, nếp nghĩ dântộc. So với thơ chữ Hán, tập thơ Nôm đại thành của Nguyễn Trãi có kh ả năngthể hiện thâm thúy tâm hồn dân tộc bản địa, cảm quan về vạn vật thiên nhiên, quê h ương, đ ấtnước. Nhờ sử dụng ngôn từ dân tộc bản địa, Nguyễn Trãi có th ể thể hiện những cung b ậctình cảm, những sắc thái trữ tình, toàn thế giới nội tâm và mọi nỗi ưu phi ền m ột cáchtự do, linh động.Theo Nguyễn Đăng Na (2005) trong cuốn “Văn học trung đại Việt Nam”,đã có những phân tích rõ ràng, thâm thúy về th ơ văn của Nguy ễn Trãi, đ ặc bi ệt làtrong thơ chữ Nôm: “Quốc âm thi tập” giữ một vị trí quan trọng trong lịch sửvăn học dân tộc bản địa Việt Nam. Tập thơ Nôm của Nguyễn Trãi là tác phẩm đ ầu tiênviết bằng ngôn từ dân tộc bản địa hiện còn. Đây đồng th ời cũng là t ập đ ại thành c ủathơ ca tiếng Việt. Với “Quốc âm thi tập”, Nguyễn Trãi là nhà “khai sơn pháthạch”, người đặt nền móng xây dựng một thể th ơ mới cho văn học dân t ộc trêncơ sở tiếp thu có sáng tạo thể thơ Đường luật Trung Quốc. “Quốc âm thi tập” đãkhẳng định vai trò và kĩ năng to lớn của ngôn từ tiếng Việt trong ch ức năngthẩm mĩ, trong việc phản ánh đời sống xã hội và tâm trạng con người”.2.Những thể loại trong “Quốc âm thi tập”Căn cứ vào hình thức tổ chức triển khai vật liệu ngôn từ, ta thấy Nguyễn Trãi làmthơ Nôm theo ba thể:Thể luật Đường: gồm 42 bài. Trong số đó, 29 bài Thất ngôn bát cú, 13 bàiThất ngôn tứ tuyêt.Thể thất ngôn trong số đó kiểu tiết tấu đường luật 4-3 dùng xen tiết tấu 3-4gồm 26 bài. Trong số đó Thất ngôn bát cú có 18 bài và T ứ tuy ệt có 8 bài.Thể thất ngôn xen lục ngôn: 186 bài, trong số đó Thất ngôn bát cú có 161 bài(chiếm 86,56%) và Tứ tuyệt có 25 bài (chiếm 13,44%).Trong bài Nguyễn Trãi và thể thơ Việt Nam trong Quốc âm thi tập, Phạm Luậnđã so sánh, so sánh khá tỉ mỉ những vần thơ quốc âm với thơ Đường, từ đó khẳngđịnh Nguyễn Trãi đã vận dụng thi pháp thơ Đường một cách thành thạo. Nguyễn Trãiđã có sự sáng tạo khôn khéo, tài tình: số lớn những bài thơ đều không ít có chỗ viết khácniêm luật thơ Đường. Điều này thể hiện ở những câu 7 tiếng có cách ngắt nhịp (3/4)khác lối ngắt nhịp của thể thơ Đường (4/3), ở việc dùng câu 6 tiếng xen với câu 7tiếng trong bài thơ bát cú cũng như tứ tuyệt.Cũng là tác giả Phạm Luận trong nội dung bài viết Thể loại thơ trong Quốc âm thi tậpcủa Nguyễn Trãi và thi pháp Việt Nam, sau khi vị trí căn cứ vào hình thức loại biệt trong tổchức vật liệu ngôn từ, tác giả đã chỉ ra ba thể thơ mà Nguyễn Trãi sử dụng là thểluật Đường, thể thất ngôn, thể câu 6 chữ xen với câu 7 chữ. Ngoài ra, tác giả cònkhẳng định “trong quy trình sáng tác thơ bằng tiếng Việt Nguyễn Trãi đã tiếp thu sâusắc thi pháp lý Đường… Và từ những tiềm năng quý báu của thể thơ Trung Quốcnày, Nguyễn Trãi đã có một nỗ lực để xây dựng một lối thơ Việt Nam, một thi phápViệt Nam ở quy trình văn học chữ Nôm mới khởi đầu được hình thành và tăng trưởng.”Điều này được tác giả chứng tỏ qua lối kiến thiết tiết tấu, lối gieo vần sống lưng màNguyễn Trãi sử dụng trong tập thơ của tớ.Trong nội dung bài viết Một vài nhận xét về quan hệ giữa thể thơ Nôm của NguyễnTrãi với thể thất ngôn luật ở Trung Quốc cùng với tác giả Nguyễn Phạm Hùng, tácgiả Phạm Luận cũng luôn có thể có những phát hiện thật xác đáng. Tác giả nội dung bài viết nhận định rằng:Trong Quốc âm thi tập vừa có tác nhân hợp luật Đường, lại vừa có tác nhân phi luậtĐường. Cụ thể ở cách hiệp vần trong thơ hầu hết là vần bằng, ở cấu trúc nhịp câu thơthất ngôn rất phong phú nhưng phổ cập vẫn là cách ngắt nhịp 3/4, ở thể thất ngôn xenlục ngôn. Qua khảo sát của tác giả trong 254 bài thơ quốc âm thì đã có tới 156 bài cócâu thất ngôn xen lục ngôn, chiếm 2/3 số bài trong tập. Điều này làm cho tiết điệu bàithơ phong phú hơn thật nhiều.3.Cách gieo vầnSong tuy nhiên với việc phá cách trong thể thơ, Nguyễn Trãi còn tồn tại nh ững cáchtân độc lạ trong việc gieo vần. Như đã biết, vần sẽ là m ột trong nh ữngđặc trưng nghệ thuật và thẩm mỹ và làm đẹp quan trọng. Vần tương hỗ cho những ph ần trong câu, những câutrong bài link với nhau, làm cho tổ chức triển khai tác phẩm thêm v ững ch ắc, d ễ nh ớ,dễ thuộc. Vần còn là một yếu tố tạo nhịp điệu và góp thêm phần làm tăng sự cộng h ưởnggiữa những yếu tố, tạo ra tính nhạc trong thơ. Đọc “Quốc âm thi t ập” ta th ấy cósự ảnh hưởng qua lại từ văn học dân gian trong những câu th ơ.Tục ngữ có cách bắt vần: chữ cuối nhịp đầu bắt vần với ch ữ đ ầu nh ịpsau. Đây được gọi là cách bắt vần theo phong cách vần liền (v ần l ưng).Chẳng hạn như tục ngữ có câu:“Bút sa, gà chết”.“Trẻ cậy cha, già cậy con”“Ếch tháng ba, gà tháng bảy.”Thơ Quốc âm của Nguyễn Trãi cũng luôn có thể có nhiều bài bắt vần tương tự:“Của thết người là của cònKhó khăn phải đạo, cháo càng ngon.”(Báo kính cảnh giới – bài22)“Làm quan đã dai tài chưa đủVề ở thanh nhàn, hạn đã hồng.”Thuật hứng – bài 16)“Chí cũ ta liều, nhiều sự hóaNgười xưa sử chép thấy ai còn?”(Thuật hứng – bài 4)Đó là những câu thơ bảy chữ. Trong những câu thơ sáu ch ữ cũng đ ượcphối hợp uyển chuyển theo phong cách vần liền. Trong bài “Điệp tr ận” Nguy ễn Trãiviết:“Thục Đế, để thành leo lét”Hay trong bài “Tự thán”, ông cũng viết:“Nhật nguyệt soi, đòi chốn hiện”Ngoài cách bắt vần theo phong cách vần sống lưng sát, Quốc âm thi tập cũng luôn có thể có nhi ềubài bắt vần theo phong cách vần sống lưng cách. Đây là cách bắt v ần ch ữ cu ối nh ịp đ ầu b ắtvần với chữ cuối nhịp sau.Tục ngữ có câu:- “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh.”- “Sông có khúc, người dân có những lúc.”Thơ Nguyễn Trãi lại viết:- “Đìa cỏ, được câu ngâm gió.”(Mạn thuật – bài 1)- “Chứa thủa khô khao có thủa dào”(Thuật hứng – bài 21)Điều nhất là lúc so sánh thơ thất ngôn hay lục ngôn của Nguy ễn Trãivới thơ lục bát và tuy nhiên thất lục bát, ta thấy trong “Quốc âm thi t ập”, tác gi ả đãsử dụng vần sống lưng ở nhiều vị trí rất khác nhau. Vần được gieo hầu hết vào những ch ữ ởcâu dưới từ chữ thứ hai đến chữ thứ sau, trong số đó chữ th ứ hai, th ứ ba thì ít, ch ữthứ sáu nhiều hơn nữa một chút ít. Đại hầu hết là gieo vần vào chữ thứ tư, th ứ năm.Nghĩa là vần ở cuối câu thơ trên hiệp vần với chữ th ứ tư hoặc thứ năm của câudưới.Chẳng hạn như:“Lận cận nhà giàu lo bữa cốmBạn bè kẻ trộm phải đau đòn.”(Báo kính cảnh giới – bài21)“Gạch quẳng nào bày mấy ngọcSừng hằng những mọc qua tai.”(Tự than – bài 22)Gieo vần sống lưng ở chữ thứ năm:“Ai hay đều phải có hai con mắtXanh ngọc dầu chưng mặt chúng người.”(Tự thuật – bài 19)Hiện tượng bắt vần trong thơ Nguyễn Trãi đã cho toàn bộ chúng ta biết vần sống lưng đ ược ôngsử dụng vẫn chưa ổn định. Trong thơ lục bát, vần sống lưng gieo một cách cố đ ịnh ởchữ thứ sáu của câu lục và chữ thứ sáu của câu bát, tạo ra sự cân đ ối hòa giải và hợp lý.Cách gieo vần ở chữ cuối của câu trên với chữ th ứ hai, ba, t ư, năm, sáu ở câudưới như vậy đã thể hiện mạnh mẽ và tự tin Xu thế phá cách trong sáng tác Đ ườngluật Nôm của Nguyễn Trãi. Dường như với Nguyễn Trãi, xu h ướng dân t ộc hóatrước hết biểu lộ ở đoạn tự tìm cho mình một chiếc riêng, c ố g ắng khác n ướcngoài mà chính cuộc vận động tạo vần sống lưng là một rực rỡ.4.Bước đột phá về thể loạiGiống như thơ chữ Hán, thơ chữ Nôm của Nguyễn Trãi sử dụng thể luậtĐường và tuân thủ những qui cách của thể thơ này một cách ngặt nghèo (niêm,luật, vần rất nghiêm chỉnh, câu chữ đối nhau cân x ứng). Điều đáng để ý quan tâm ở đâylà Nguyễn Trãi đã tiếp nối hoặc sáng tạo một âm điệu mới: sử dụng thể câu sáuchữ xen với câu bảy chữ, tạo ra một sự tăng cấp cải tiến vượt bậc trong dòng th ơ Nôm Việt Nam.Thơ Nôm của Nguyễn Trãi có những bài rất đúng quy cách niêm lu ậtthơ Đường, có những câu rất đẹp đã đi vào trí nhớ mọi người :Nước biếc non xanh thuyền gối bãiĐêm thanh nguyệt bạc khách lên lầu.(Bài 153)Tuy nhiên Nguyễn Trãi cũng như nhiều nhà thơ đương thời, vẫn muốn đitìm một thể thơ dân tộc bản địa, một thể thơ hoàn toàn có thể diễn đạt nh ững đ ối t ượngthơ bằng tiếng nói nước nhà theo nếp cảm nghĩ của đồng bào mình. M ột trongnhững cải cách táo bạo này là ông đưa vào bài thơ thất ngôn nh ững câu th ơ sáuchữ .Số câu lục ngôn trong những bài thơ không nhất định. V ị trí của nh ững câusáu chữ này cũng không cố định và thắt chặt. Dùng nó vào dòng xoáy th ứ mấy, d ường nh ư tùythuộc vào nội dung ý tứ, cảm xúc của từng bài th ơ.Có khi câu sáu ở ngay hai câu đề:Rồi hóng mát thuở ngày trườngHòe lục đùn đùn tán rợp trương( Bảo kính cảnh giới- Bài 43)Lánh trần náu thú sơn lâmLá thông còn tiếng trúc cần( Thuật hứng – Bài 25)Có khi ở hai câu luận:Thấy nguyệt tròn thì kể thángNhìn hoa nở mới hay xuân( Tự thán- Bài 34)Có khi ở câu cuối:Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếngDân giàu đủ khắp đòi phương( Bảo kính cảnh giới- Bài 43)Bui có một lòng trung lẫn hiếuMài chăng khuyết, nhuộm chăng đen.( Thuật hứng- Bài 25)Có khi bốn câu lục ngôn xen với bốn câu thất ngôn:Cảnh cũ non quê nhặt chốc mòng.Chiêm bao ngờ đã tới trong.Chè tiên nước ghín bầu in nguyệt,Mai rụng hoa đeo bóng cách tuy nhiên.Gió nhặt đưa qua trúc ổ.Mây tuôn phủ rợp thư phòngThức nằm nghĩ ngợi còn mường tượng.Lá chưa ai quét cửa thông.( Bài 51)Có bài 6 câu lục ngôn viết liền nhau:Đủng đỉnh chiều hôm dắt tay.Trông toàn thế giới phút chim bay.Non cao non thấp mây thuộcCây cứng cây mềm gió hay.Nước mấy trăm thu còn vậy.Nguyệt bao nhiêu kiếp nhẫn này.Ngoài chưng mọi chốn đều thông hết.Bui một lòng người cực hiểm thay.( Bài 26)Trong Quốc âm thi tập có tới ba phần tư số bài tác giả dùng lối pha câulục ngôn với câu thất ngôn. Đặng Thai Mai nhận xét: “ Đây là một điểm đáng chúý trong kĩ thuật viết thơ của Nguyễn Trãi, rõ ràng có một sự nỗ lực để xâydựng một lối thơ Việt Nam , trong số đó câu sáu tiếng dùng xen với nh ững câu b ảytiếng, khác hoàn toàn với cách niêm luật thơ Đường”.Có thể xác lập rằng Quốc âm thi tập là tập thơ lớn và sớm nhất được viếtbằng ngôn từ dân tộc bản địa còn sót lại với toàn bộ chúng ta ngày này. Sáng tác thơ Nôm, Nguyễn Trãikhông tự bó mình trong khuôn khổ của luật thi mà luôn có ý thức sáng tạo. Bên cạnhnhững bài thơ có niêm luật hoàn hảo nhất, Nguyễn Trãi có nhiều câu thơ, bài thơ mangcốt cách dân tộc bản địa. Đây đó đó là bước sáng tạo của Nguyễn Trãi và bước tiến đáng kểtrong lịch sử văn học nước nhà. Với Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãi là người đặt nềnmóng và mở đường cho việc tăng trưởng của thơ tiếng Việt.Ông xứng danh được những thế hệ sau xem là tác gia mở đầu cho bước phát triểnmới của cục phận văn học viết bằng chữ Nôm.Như vậy, với việc sử dụng thể thơ thất ngôn xen lục ngôn, cách gieo vần sống lưng ởnhững vị trí không cố định và thắt chặt, kết phù thích hợp với lối kiến thiết nhịp điệu thơ Nôm, Nguyễn Trãiđã thể hiện khao khát thay đổi thi ca theo phía Việt hóa. Trên cơ sở tiếp thu nhữngtinh hoa truyền thống cuội nguồn của dân tộc bản địa và những thành tựu rực rỡ của Trung Hoa,Nguyễn Trãi đã phá vỡ những qui định nghiêm ngặt của thơ Đường luật, làm cho câuthơ, bài thơ trở nên thân thiện, dễ nhớ, dễ thuộc hơn. Đồng thời nó cũng góp phầnchuyển tải tiếng nói yêu nước, thương dân, niềm tự hào, lòng tự tôn dân tộc bản địa củaNguyễn Trãi tới bạn đọc sau này.III.Kết thúc yếu tố:Ở vào thuở nào đại mà nền văn học đang chịu sự chi phối mạnh mẽ và tự tin của thơĐường, sự tăng cấp cải tiến vượt bậc đi tìm một lối thơ riêng như Nguyễn Trãi là một hiện tượng kỳ lạ hiếmcó thể hiện tài năng vượt bậc của nhà thơ. Nguyễn Trãi đã có những cải cách táo bạotrong việc chêm xen thể thơ sáu chữ vào những câu bảy chữ, vận dụng cách gieo vầnở những vị trí rất khác nhau, vận dụng nhịp điệu 3/4 khác cách ngắt nhịp 4/3 của thơĐường. Với những việc làm đó, Nguyễn Trãi đã từng bước phá vỡ những “khuônvàng thước ngọc” của thơ ca cổ trung đại, giải tỏa những gò bó của thơ Đường luậtTrung Hoa, xây dựng một lối thơ Việt Nam theo Xu thế dân chủ, tiến bộ. Có thểnói với Quốc âm thi tập, Nguyễn Trãi đã xác lập được vị thế thơ Nôm của ôngnói riêng, thơ Nôm của dân tộc bản địa nói chung trong tiến trình tăng trưởng của văn học nướcnhà.TÀI LIỆU THAM KHẢO1.2.Nguyễn Hữu Sơn (2005), Nguyễn Trãi về tác gia và tác phẩm, NXB Giáo dục đào tạo và giảng dạy.Phê bình, phản hồi văn học – Nguyễn Trãi – Nhà xuất bản tổng hợp Khánh3.4.Hòa (1991).Viện sử học (1976), Nguyễn Trãi toàn tập, Nhà xuất bản khoa học xã hội .Nguyễn Đổng Na (2005), Văn học Trung đại Việt Nam, tập 1- Nhà xuất bảnĐại học sư phạm.5.Bùi Văn Nguyên (2000), Văn chương Nguyễn Trãi rực rỡ ánh sao Khuê , NXBkhoa học xã hội.6.Bùi Văn Nguyên (biên khảo, chú giải, trình làng) (2003), Thơ Quốc âmNguyễn Trãi, NXB Giáo dục đào tạo và giảng dạy.7.Trần Đình Sử (2005), Thi pháp văn học trung đại Việt Nam , NXB Đại họcQuốc gia Tp Hà Nội Thủ Đô.8.Bùi Duy Tân (2005), Theo dòng khảo luận văn học trung đại , NXB Đại họcQuốc gia Tp Hà Nội Thủ Đô.9.Phạm Luận, Nguyễn Trãi và thể thơ Việt Nam trong Quốc âm thi tập.10.Nguyễn Phạm Hùng, Một vài nhận xét về quan hệ giữa thể thơ Nôm củaNguyễn Trãi với thể thất ngôn luật ở Trung Quốc.

Xem thêm :  Trải lòng cùng chùm thơ thời gian vào buổi tối cuối tuần buồn, đơn độc, tâm trạng

Reply
1
0
Chia sẻ

Review Quốc âm thi tập là của người nào ?

You vừa tìm hiểu thêm nội dung bài viết Với Một số hướng dẫn một cách rõ ràng hơn về Review Quốc âm thi tập là của người nào tiên tiến và phát triển nhất

Share Link Down Quốc âm thi tập là của người nào miễn phí

Hero đang tìm một số trong những ShareLink Download Quốc âm thi tập là của người nào miễn phí.

Hỏi đáp vướng mắc về Quốc âm thi tập là của người nào

Nếu sau khi đọc nội dung bài viết Quốc âm thi tập là của người nào vẫn chưa hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comment ở cuối bài để Mình lý giải và hướng dẫn lại nha
#Quốc #âm #thi #tập #là #của