Kinh Nghiệm về Tại sao chủ nghĩa xã hội sụp đổ Mới Nhất

You đang tìm kiếm từ khóa Tại sao chủ nghĩa xã hội sụp đổ được Update vào lúc : 2022-11-26 12:45:09 . Với phương châm chia sẻ Bí quyết về trong nội dung bài viết một cách Chi Tiết 2022. Nếu sau khi Read Post vẫn ko hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comments ở cuối bài để Admin lý giải và hướng dẫn lại nha.

131

Nguồn: Paul R. Gregory,
“Why Socialism Fails”, Hoover Institution, 10/01/2022.

Biên dịch: Hiếu Chân

Khi Liên bang Xô viết gần sụp đổ, Francis Fukuyama tuyên bố chính sách dân chủ tự do đã thắng lợi chủ nghĩa xã hội kế hoạch hóa trong bài nhận định năm 1989 của ông, “Điểm tận cùng của Lịch
sử?”. Hơn một phần tư thế kỷ tiếp theo đó, Liên Xô quả thực đã tan rã. Phần lãnh thổ Đông Âu của nó giờ đây thuộc về Liên minh Âu châu. Trung Quốc có một nền kinh tế thị trường tài chính thị trường mặc dầu giang sơn vẫn bị cai trị bởi một đảng duy nhất. Còn những nhà nước “xã hội chủ nghĩa” Bắc Hàn, Cuba và Venezuela đang trong đống đổ nát về kinh tế tài chính. Giờ đây, không nhiều người ủng hộ việc “quay trở lại Liên Xô”. Nhưng đồng thời, nhiều người vẫn coi chủ nghĩa xã hội là một khối mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính mê hoặc. Hãy xem trường hợp ông Bernie
Sanders[1] – một người công khai minh bạch thừa nhận ủng hộ một nước Mỹ xã hội chủ nghĩa – và thật nhiều người trẻ trưởng thành vào điểm chuyển giao giữa hai thế kỷ ưa thích chủ nghĩa xã hội hơn chủ nghĩa tư bản.

Sự tương đương về kỵ sĩ và con ngựa lý giải cho việc mê hoặc kéo dãn của chủ nghĩa xã hội. Những người xã hội chủ nghĩa tin rằng những chế
độ xã hội chủ nghĩa đã chọn sai kỵ sĩ để cưỡi con ngựa xã hội chủ nghĩa đi tới thắng lợi xứng danh với nó. Những kỵ sĩ tệ hại như Stalin, Mao, Fidel, Pol Pot và Hugo Chavez đã chọn những giải pháp và chủ trương dẫn con ngựa xã hội chủ nghĩa của tớ đi trật đường. Nhưng trên thực tiễn, một chiếc nhìn vào phương pháp Liên Xô tái khởi động thể hiện rằng, chính bản thân mình con ngựa mới là yếu tố.

Sau khi giành được quyền lực tối cao một thế kỷ trước và sở hữu quyền lực tối cao thông qua một cuộc nội chiến, những
người cộng sản Liên Xô có ý định xây dựng một nhà nước xã hội chủ nghĩa sẽ chôn vùi chủ nghĩa tư bản. Sở hữu nhà nước và kế hoạch hóa khoa học sẽ thay thế cho tình trạng vô chính phủ nước nhà đất của thị trường. Lợi ích vật chất sẽ dồn về phía giai cấp lao động. Một nền kinh tế thị trường tài chính công minh sẽ thay cho việc bóc lột của chủ nghĩa tư bản và con người mới xã hội chủ nghĩa sẽ nổi lên, những người dân đặt ưu tiên cho quyền lợi của xã hội lên trên quyền lợi thành viên. Chuyên chính vô sản sẽ bảo vệ quyền lợi của giai cấp lao
động. Thay vì bóc lột giá trị thặng dư từ người lao động, nhà nước xã hội chủ nghĩa sẽ lấy đồ cống nạp của những nhà tư bản để tài trợ cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Những nền tảng cơ bản của “con ngựa” Xô-viết đã được thiết lập vào đầu thập niên 1930. Theo khối mạng lưới hệ thống này, Stalin và bộ chính trị của ông ta nêu lên những ưu tiên chung cho những bộ công nghiệp và ủy ban kế hoạch nhà nước. Các bộ và những nhà kế hoạch thao tác cùng nhau để soạn ra những kế hoạch kinh tế tài chính. Cán bộ quản trị và vận hành của
hàng trăm ngàn nhà máy sản xuất, công xưởng, shop thực phẩm và ngay đến những nông trại đều bị pháp lý nên phải hoàn thành xong kế hoạch mà cấp trên giao cho.

Nhà nước Xô-viết khởi động nền kinh tế thị trường tài chính kế hoạch hóa xã hội chủ nghĩa của tớ khi toàn thế giới tư bản chủ nghĩa chìm sâu vào suy thoái và khủng hoảng, trận chiến tranh thương mại và lạm phát phi mã. Chính quyền Xô-viết khoe khoang về mức tăng trưởng trước đó chưa từng có trước kia. Các tổng hợp công nghiệp mới mọc lên từ số không. Các tạp chí đăng hình ảnh những công nhân
vui sướng nghỉ ngơi trong những khu nghỉ mát khá đầy đủ tiện nghi. Thông điệp là: Phương Tây đang thất bại và khối mạng lưới hệ thống kinh tế tài chính Xô-viết là con phố đi tới tương lai.

Khi cuộc đối đầu đối đầu giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội Liên Xô trở nên rõ rệt trong thời Chiến tranh Lạnh, hoạt động và sinh hoạt giải trí nghiên cứu và phân tích học thuật trang trọng về nền kinh tế thị trường tài chính Xô-viết cũng khởi đầu. Chương trình nghiên cứu và phân tích bao quát của những học giả phương Tây nhắm vào “kế hoạch hóa khoa học” – những người dân xã hội chủ nghĩa tin rằng những
Chuyên Viên kỹ trị hoàn toàn có thể quản trị và vận hành nền kinh tế thị trường tài chính tốt hơn là những lực lượng thị trường tự phát. Suy cho cùng, chẳng phải những Chuyên Viên thì hiểu biết hơn người tiêu dùng người bán về chuyện cần sản xuất cái gì, ra làm sao và cho ai sử dụng hay sao?

Chính những nhà kinh tế tài chính học người Áo F.A. Hayek và Ludwig von Mises là những người dân chống lại niềm tin này quyết liệt nhất. Trong sự phê phán có tính hình tượng của tớ, được trình diễn trong hàng loạt khu công trình xây dựng nghiên cứu và phân tích từ thập niên 1920 đến 1940, họ đi
đến kết luận rằng chủ nghĩa xã hội sẽ thất bại. Trong những nền kinh tế thị trường tài chính tân tiến, hàng trăm ngàn doanh nghiệp sản xuất ra hàng triệu thành phầm. Quản lý một số trong những lượng lớn như vậy là việc quá phức tạp mà không một cơ quan hành chính nào hoàn toàn có thể phân loại nguồn lực nổi, mặc dầu có sự trợ giúp của công nghệ tiên tiến và phát triển máy tính tinh vi nhất. Kinh tế tân tiến do đó quá phức tạp và không kế hoạch hóa được. Không có thị trường và giá cả, những nhà hoạch định chủ trương không biết được món đồ nào bị khan hiếm, thành phầm nào
dư thừa. Nếu tài sản thuộc về mọi người, thì những người dân quản trị và vận hành tài sản cho xã hội sẽ phải theo những luật lệ nào?

Giải pháp của người Xô-viết cho những yếu tố về tính chất phức tạp và thông tin là một kế hoạch vương quốc đặt tiềm năng sản xuất cho những khu vực kinh tế tài chính lớn chứ không phải cho những thanh toán giao dịch thanh toán rõ ràng. Nói cách khác, thay vì bắt buộc nhà máy sản xuất A phải giao cho nhà máy sản xuất B 10 tấn dây cáp thép, những nhà kế hoạch đặt tiềm năng tổng số tấn dây cáp được sản xuất trong toàn nước. Chỉ có một số trong những mặt
hàng đặc biệt quan trọng – ví như dầu thô, quặng nhôm, than nâu, điện năng và toa vận chuyển thành phầm & hàng hóa bằng đường tàu – mới được lập kế hoạch như những thanh toán giao dịch thanh toán thật sự. Còn toàn bộ những món đồ khác chỉ được kế hoạch hóa theo số lượng thô, ví như đặt tiềm năng dệt ra vài triệu mét vuông vải. Các điểm lưu ý của thành phầm, kế hoạch Giao hàng và thanh toán tiền chỉ được vạch ra ở những thấp cấp, và thường dẫn tới những kết quả thảm hại.

Kế hoạch hóa khoa học kiểu Xô viết trong thực tiễn chỉ
tác động tới một phần rất nhỏ thành phầm. Vào đầu thập niên 1950, những cty TW lập ra hơn 10.000 chỉ mục kế hoạch trong lúc thành phầm công nghiệp có đến hơn 20 triệu chỉ mục rất khác nhau. Các cơ quan TW lập ra những kế hoạch tổng quát cho những bộ công nghiệp, những bộ nó lại đưa ra những kế hoạch rõ ràng hơn cho những “khu hành chính quan trọng”, nơi sẽ sẵn sàng sẵn sàng kế hoạch cho những doanh nghiệp. Không bao giờ có yêu cầu những quan chức số 1 phải đưa ra kế hoạch sản xuất những thành phầm đặc
biệt nào đó.

Để làm cho yếu tố thêm phức tạp, gần như thể toàn bộ mọi kế hoạch đều chỉ là “dự thảo”, hoàn toàn có thể được thay đổi bất thần bởi những quan chức của đảng và cơ quan ban ngành thường trực cấp cao hơn. Sự can thiệp thường xuyên này, gọi là “giám sát”, là một điều phiền toái xẩy ra từ thời điểm ngày thứ nhất tới ngày ở đầu cuối của khối mạng lưới hệ thống Xô-viết, nhưng này cũng là cột trụ cho công cuộc phân loại nguồn lực.

Các nhà kế hoạch TW sẵn sàng sẵn sàng những kế hoạch sơ bộ cho một bộ phận nhỏ của nền kinh tế thị trường tài chính. Những “kế
hoạch dự thảo” nó lại kích hoạt “những trận chiến giành kế hoạch” to lớn khi những bộ và những doanh nghiệp tìm cách hoàn thành xong tiềm năng sản xuất của tớ và phục vụ những định mức Giao hàng; toàn bộ những chuyện này đều hoàn toàn có thể thay đổi bởi những cán bộ đảng và cán bộ địa phương vào bất thần.

Như bộ trưởng liên nghành công nghiệp nặng Sergo Ordzhonokidze than phiền vào năm 1930: “Tôi đoán họ nghĩ rằng chúng tôi là một lũ ngốc. Mỗi ngày họ cho chúng tôi từ nghị quyết này đến nghị quyết khác mà không còn cơ
sở nào cả”. Một nửa thế kỷ sau một nhà thầu quốc phòng ẩn danh cũng đưa ra lời than phiền tương tự: “Họ nhúng mũi vào mọi yếu tố. Chúng tôi bảo họ rằng họ đã sai, nhưng họ vẫn đòi phải tuân Theo phong cách của tớ”.

Nhiệm vụ của người quản trị và vận hành được cho là rất đơn thuần và giản dị: Kế hoạch là pháp lệnh, việc làm của người quản trị và vận hành là hoàn thành xong kế hoạch. Nhưng kế hoạch cứ tiếp tục thay đổi. Hơn thế nữa, nó gồm có nhiều trách nhiệm rất khác nhau, ví như Giao hàng, sản lượng và phân loại. Xuyên qua toàn bộ lịch
sử của Liên Xô, tổng sản lượng gộp (đo bằng tấn, mét hoặc toa hàng/dặm) là những chỉ tiêu kế hoạch quan trọng nhất và cũng dễ thao túng nhất. Các nhà sản xuất đinh ví dụ điển hình, mà sản lượng được xem theo trọng lượng, chỉ sản xuất nhiều chủng loại đinh to và nặng. Các nhà sản xuất máy kéo, nỗ lực hoàn thành xong định mức máy kéo, bị phát hiện chỉ giao cho người tiêu dùng những chiếc máy kéo không còn động cơ; buộc người tiêu dùng phải mua động cơ như mua phụ tùng. Các nhà sản xuất giày mà kế hoạch nhờ vào số lượng giày
làm ra chỉ sản xuất giày cùng một cỡ, cùng một màu, mặc kệ nỗi khổ tâm của người tiêu dùng. Những tiềm năng kế hoạch khác, ví như vận dụng công nghệ tiên tiến và phát triển mới hoặc làm giảm ngân sách sản xuất, bị quên béng vì bị xem là không còn công dụng giúp hoàn thành xong kế hoạch.

Dưới chính sách kế hoạch hóa khoa học, cung và cầu phải gần ngang nhau – và do ác cảm của tớ riêng với tính lộn xộn của thị trường, những nhà kế hoạch Xô-viết không thể cân đối cung và cầu bằng phương pháp nâng giá hoặc hạ giá. Thay vì vậy, họ soạn ra cái
gọi là “cân đối vật chất”, sử dụng phép kế toán cổ xưa để so sánh những vật tư nào đang sẵn có sẵn với những vật tư nên phải có theo một nghĩa nào đó.

Kế hoạch hóa cân đối-vật chất kiểu Xô-viết có thật nhiều khiếm khuyết. Ví dụ, chỉ hoàn toàn có thể soạn ra một số trong những sự cân đối – năm 1938 chỉ có 379 sự cân đối ở TW được sẵn sàng sẵn sàng cho một thị trường có hàng triệu món đồ. Và rồi, những sự cân đối nó lại nhờ vào những thông tin méo mó. Các nhà sản xuất thành phầm & hàng hóa trong phép cân đối này vận động để được
phân loại những tiềm năng thấp, che giấu khả năng sản xuất thật của tớ. Những người tiêu dùng thành phầm công nghiệp trong phép cân đối, ngược lại, lại khai vống lên những gì họ cần để bảo vệ việc hoàn thành xong kế hoạch của riêng họ.

Hình dung ra một sự cân đối thích hợp là một việc làm mệt mỏi – và những nhà kế hoạch Xô-viết không phải năm nào thì cũng sáng tác ra cái mới; thay vì vậy, họ vận dụng cách gọi là “kế hoạch hóa từ mức độ đã hoàn tất”, nghĩa là kế hoạch của mỗi năm là kế hoạch của năm trước đó
đó thêm vào đó một số trong những kiểm soát và điều chỉnh nhỏ.

Vào đầu thập niên 1930, những cty phục vụ phân phối nguyên vật tư nhờ vào những gì họ đã làm trong năm trước đó đó. Lướt nhanh đến thập niên 1980, cũng vẫn thấy cung cách thao tác như vậy. Khi một nhà sản xuất vật tư nghề hàn muốn sử dụng tấm sắt kẽm kim loại mỏng dính hơn thì câu vấn đáp chính thức là: “Tôi không quan tâm tới công nghệ tiên tiến và phát triển mới. Cứ làm như cũ để mọi sự vẫn như cũ”. Kế hoạch hóa cân đối vật chất là quân địch của thành phầm mới và công nghệ tiên tiến và phát triển mới chính bới
chúng yên cầu phải làm lại một khối mạng lưới hệ thống những cân đối vốn đã rất mong manh. Các nhà kinh tế tài chính học Mỹ nghiên cứu và phân tích sản xuất công nghiệp của Liên Xô trong thập niên 1950 rất là ngạc nhiên khi thấy những cỗ máy đã sản xuất vài thập niên mà không hề được tăng cấp cải tiến gì cả, một chuyện trước đó chưa từng nghe thấy ở phương Tây.

Kế hoạch hóa cân đối vật chất là yếu tố yếu cơ bản nhất của khối mạng lưới hệ thống Xô-viết. Nó làm cho nền kinh tế thị trường tài chính Liên Xô bị đông cứng lại. Sản xuất của mỗi năm là bản sao chép năm trước đó đó. Một cán bộ
quản trị và vận hành Liên Xô năm 1985 sẽ cảm thấy rất là tự do trong cùng doanh nghiệp đó vào năm 1935.

Ngoài kế hoạch hóa cân đối vật chất, ngân sách mềm (soft budgets) cũng tạo thành một khuyết điểm nghiêm trọng khác. Nhà kinh tế tài chính học Janos Kornai của trường Đại học Harvard lớn lên ở Hungary dưới thời xã hội chủ nghĩa kế hoạch hóa. Nghiên cứu của ông, nhờ vào những trải nghiệm trực tiếp, triệu tập vào những thất thoát kinh tế tài chính trình làng cùng với những số lượng giới hạn của ngân sách mềm.
Theo Kornai, nếu doanh nghiệp không phải đương đầu với rủi ro không mong muốn tiềm ẩn tiềm ẩn phá sản, chúng sẽ không còn tìm cách cắt giảm ngân sách và tìm những kế hoạch sống sót khác. Từ ngày thứ nhất của khối mạng lưới hệ thống Xô-viết, những doanh nghiệp làm ăn thua lỗ đã hiểu rằng họ sẽ tiến hành tự động hóa giải cứu, nếu không nói là cứu ngay.

Nguyên nhân ban đầu của chủ trương ngân sách mềm là vì khối mạng lưới hệ thống Xô-viết nhờ vào kế hoạch sản lượng. Đầu ra của doanh nghiệp này là nguồn vào của doanh nghiệp khác. Nếu kế hoạch sản lượng bị đổ vỡ thì toàn
bộ kế hoạch sẽ thất bại. Đưa một doanh nghiệp thoát khỏi nền sản xuất do làm ăn kém cỏi không đơn thuần và giản dị là một sự lựa chọn.

Trong thực tiễn, những doanh nghiệp thua lỗ thường trả những khoản tiền hàng bằng trái phiếu ghi nợ (IOU). Các phiếu ghi nợ không được thanh toán đúng hạn sẽ nhiều lên dần rồi đạt tới quy mô khủng hoảng rủi ro không mong muốn cục bộ. Gosbank, tức ngân hàng nhà nước nhà nước Liên Xô – sẽ vào cuộc và xử lý và xử lý những hóa đơn chưa thanh toán bằng phương pháp phát hành thêm tiền và tạo ra cái mà những quan chức ngân hàng nhà nước Xô-viết
gọi là “treo tiền” – đồng xu tiền đuổi theo thành phầm & hàng hóa hơn là có thành phầm & hàng hóa để sở hữ. Trong thực tiễn, việc marketing thương mại chính của Gosbank trong trong năm thứ nhất của khối mạng lưới hệ thống Liên Xô là tổ chức triển khai những vụ giải cứu tài chính. Khi một vụ giải cứu này hoàn tất cũng là lúc khởi đầu tiến hành vụ giải cứu tiếp theo đó.

Vấn đề của chủ nghĩa xã hội không phải là kỵ sĩ tồi mà là chính con ngựa. Hệ thống kinh tế tài chính Xô-viết mắc nhiều chứng bệnh ở đầu cuối sẽ làm nó ngã quỵ. Bắt đầu từ lúc cuối thập niên 1960, kinh tế tài chính Liên Xô
rơi vào cuộc suy thoái và khủng hoảng kéo dãn, về sau được gọi là “quy trình trì trệ”. Mikhail Gorbachev được chọn làm tổng bí thư đảng Cộng sản Liên Xô năm 1985 với cam kết rằng ông, một nhà cải cách cấp tiến, sẽ hòn đảo ngược đà suy thoái và khủng hoảng này.

Gorbachev đã thất bại vì cốt lõi của khối mạng lưới hệ thống kế hoạch hóa Xô-viết đã mục ruỗng. Bất chấp thiên hướng cải cách của ông, Gorbachev vẫn là một tín đồ của chủ nghĩa xã hội. Ông quyết tâm cứu vãn chủ nghĩa xã hội Xô-viết bằng phương pháp làm cho nó giống với chủ nghĩa tư bản.
Khi làm như vậy, ông đã tạo ra một nền kinh tế thị trường tài chính không phải là kế hoạch hóa, cũng không phải kinh tế tài chính thị trường – một cuộc tranh chấp đầy hỗn loạn, mà nhân dân Nga tới ngày hôm nay vẫn buồn rầu gọi đó là “chủ nghĩa tư bản hoang dã”.

Paul Roderick Gregory lấy bằng tiến sỹ kinh tế tài chính tại Đại học Harvard, làm nghiên cứu và phân tích viên của Viện Hoover, giáo sư khoa kinh tế tài chính của Đại học Houston, Texas; giáo sư nghiên cứu và phân tích tại Học viện Đức về nghiên cứu và phân tích kinh tế tài chính ở Berlin; quản trị danh dự Ban Tư vấn quốc tế trường
Kinh tế Kiev (Ukraine). Ông cũng đồng thời là giáo sư thỉnh giảng những trường Đại học vương quốc Moscow (Nga), Đại học Viadrina (Nga) và Đại học Tự do Berlin (Đức).

——————

[1] Bernie Sanders: Thượng nghị sĩ Dân chủ bang Vermont, Hoa Kỳ, thất bại trong cuộc tranh giành với bà Hillary Clinton tư cách đại diện thay mặt thay mặt đảng Dân chủ ra tranh cử tổng thống Mỹ trong
cuộc bầu cử tháng 11-2022.

Nguồn: Viet-studies

Tải thêm tài liệu liên quan đến nội dung bài viết Tại sao chủ nghĩa xã hội sụp đổ

Reply
6
0
Chia sẻ

Video Tại sao chủ nghĩa xã hội sụp đổ ?

You vừa Read tài liệu Với Một số hướng dẫn một cách rõ ràng hơn về Review Tại sao chủ nghĩa xã hội sụp đổ tiên tiến và phát triển nhất

Chia Sẻ Link Cập nhật Tại sao chủ nghĩa xã hội sụp đổ miễn phí

You đang tìm một số trong những Share Link Down Tại sao chủ nghĩa xã hội sụp đổ miễn phí.

Giải đáp vướng mắc về Tại sao chủ nghĩa xã hội sụp đổ

Nếu sau khi đọc nội dung bài viết Tại sao chủ nghĩa xã hội sụp đổ vẫn chưa hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comment ở cuối bài để Mình lý giải và hướng dẫn lại nha
#Tại #sao #chủ #nghĩa #xã #hội #sụp #đổ