Kinh Nghiệm về Chữ quốc ngữ Ra đời có ưu điểm gì 2022

You đang tìm kiếm từ khóa Chữ quốc ngữ Ra đời có ưu điểm gì được Update vào lúc : 2022-04-09 08:22:12 . Với phương châm chia sẻ Kinh Nghiệm về trong nội dung bài viết một cách Chi Tiết 2022. Nếu sau khi Read nội dung bài viết vẫn ko hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comment ở cuối bài để Mình lý giải và hướng dẫn lại nha.

144

VŨ ANH

Nhằm phục vụ cho công chúng thêm nhiều kiến thức và kỹ năng, luận giải có khối mạng lưới hệ thống và cái nhìn đa chiều về vai trò của chữ Nôm và chữ Quốc ngữ trong lịch sử văn hóa truyền thống Việt Nam, tạp chí Tia Sáng vừa tổ chức triển khai tọa đàm “Từ chữ Nôm đến chữ Quốc ngữ: chủ nghĩa quốc dân và quy trình kiến thiết bản sắc dân tộc bản địa”.

1. TS Trần Trọng Dương (Viện Nghiên cứu Hán Nôm) chia sẻ: “Tôi thường xuyên nhận được vướng mắc chữ Nôm là gì. Nhiều người không biết chữ Nôm bởi không sử dụng nữa. Đó là di sản thuộc về quá khứ, thành quả của yếu tố “va đập” về văn hóa truyền thống giữa văn minh đồng bằng Bắc Bộ với một nhóm dân cư người Hán nào đó trong lịch sử. Chúng ta thường gọi chung Hán Nôm, tuy nhiên đó là hai khái niệm rất khác nhau. Chữ Hán để ghi tiếng Hán, chữ Nôm ghi tiếng Việt. Trong lịch sử, có hai quy mô văn tự để ghi tiếng Việt, một là Nôm, hai là chữ Quốc ngữ. Nhưng theo sử liệu cổ nhất được ghi nhận thì chữ Nôm cũng từng được gọi là chữ Quốc ngữ”.

Trong “Đại Việt sử ký toàn thư” có ghi chép việc dùng Quốc ngữ để làm văn thơ. Có thể kể ra nhiều trí sĩ tiêu biểu vượt trội như Chu Văn An có tập “Tiều ẩn quốc ngữ thi tập”. Hoặc như trước đó, “Cụ Nguyễn Trãi cao siêu cả Hán văn và thơ Nôm. Các chữ như quốc ngữ, quốc âm, phương ngôn, phương âm đều chỉ dùng tiếng Việt. Khái niệm chữ Nôm lần thứ nhất được ghi nhận là trong từ điển Việt Bồ La của Alexandre de Rhodes”, TS Dương cho biết thêm thêm.

Từ năm 1615 đến 1919, việc những nhà truyền giáo quốc tế dùng chữ để ghi lại tiếng Việt được đánh giá một bước ngoặt văn hóa truyền thống quan trọng. Trình bày về lịch sử hình thành và tăng trưởng của chữ Quốc ngữ, TS Phạm Thị Kiều Ly, Chuyên Viên nghiên cứu và phân tích lịch sử ngôn từ của Đại học Sorbonne Nouvelle (Pháp) phân tích, quy trình ghi âm tiếng Việt từ buổi đầu là yếu tố dày công của thật nhiều giáo sĩ tham gia, trong số đó tiêu biểu vượt trội là Alexandre de Rhodes, Francisco de Pina hay António de Fontes… Sự Ra đời những ký tự để ghi âm tiếng Việt là cả một quy trình nghiên cứu và phân tích thực tiễn phát âm của người Việt, mày mò tìm kiếm ký tự tương tự trong tiếng Latin, Bồ Đào Nha, Italia và Pháp.

Từ lúc hình thành tới khi hoàn thiện, cuốn “Từ điển Việt Bồ La” của Alexandre de Rhodes sẽ là pho từ điển thứ nhất quan trọng nhất và chứa được nhiều giá trị văn hóa truyền thống độc lạ, thể hiện tầm nhìn của người châu Âu riêng với văn hóa truyền thống Việt Nam về sản vật, về phong tục tập quán, tín ngưỡng dân gian…

Thực dân Pháp đã sử dụng chữ Quốc ngữ để thực thi quy trình tạo ảnh hưởng về văn hóa truyền thống sau khi khởi đầu xâm lược Việt Nam từ thời điểm năm 1858. Kể từ khi giành lại cơ quan ban ngành thường trực từ tay thực dân Pháp, Đảng và Nhà việt nam đã nhận được định chữ Quốc ngữ có tính chất tiến bộ và dễ học, hoàn toàn có thể trở thành “cầu nối” đoàn kết phần đông mọi tầng lớp, thích hợp cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc bản địa. Bởi vậy, cuộc vận động dùng chữ Quốc ngữ trở thành trào lưu rất rộng nhằm mục đích xây dựng một nền văn hóa truyền thống cổ truyền cứu quốc và được hưởng ứng rộng tự do trong xã hội. “Sắc lệnh số 20 do Đại tướng Võ Nguyên Giáp ký có quy định về việc sử dụng chữ Quốc ngữ và coi đó là chữ viết của nước mình. Từ đó, người ta coi chữ Quốc ngữ là một biểu lộ của bản sắc văn hóa truyền thống mà ai cũng hoàn toàn có thể sở hữu và tự hào. Sắc lệnh này ghi lại sự phân kỳ quan trọng trong văn hóa truyền thống Việt Nam, đưa việt nam bước sang quy trình mới giống hệt khái niệm một vương quốc, một cơ quan ban ngành thường trực và một ngôn từ, một văn tự”, TS Dương phân tích.

2. Một điểm nổi bật của tọa đàm là cuộc thảo luận chung quanh quan hệ giữa chữ Nôm và chữ Quốc ngữ trong quy trình kiến thiết bản sắc dân tộc bản địa. TS Dương nhận định rằng, toàn bộ chúng ta đã nhận được thức chữ Nôm và chữ Quốc ngữ với tư cách một bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc bản địa là theo xác định trí hướng của Nhà nước, nhất là sau Đại hội VII (năm 1991). Do đó, hai ngôn từ này đều được nhìn nhận là những di sản văn hóa truyền thống của tiền nhân. Tuy hai ngôn từ này còn có nhiều khác lạ, nhưng điểm chung là đều dùng để ghi tiếng Việt, thể hiện tình yêu nước, yêu tiếng mẹ đẻ thông qua hai ý thức hệ rất khác nhau là “Việt tâm luận” và “Âu tâm luận”. Theo đó, một bên là những nhà nho muốn gìn giữ văn hóa truyền thống Hán Nôm cùng thật nhiều ngôn từ thuần Việt cổ, một bên là những trí sĩ tây học muốn sử dụng chữ Quốc ngữ là phương tiện đi lại giúp không ít người dân tiếp cận tri thức phương Tây. Do vậy, cạnh bên việc bảo tồn những bản sắc của văn hóa truyền thống Hán Nôm, toàn bộ chúng ta cần ghi nhận những người dân dân có góp phần quan trọng cho chữ Quốc ngữ.

Nhiều ý kiến cũng đề cập việc TP Thành Phố Thành Phố Đà Nẵng dự tính lấy tên hai người đã góp công hình thành chữ Quốc ngữ là giáo sĩ Francisco De Pina (Bồ Đào Nha) và giáo sĩ Alexandre de Rhodes (Pháp) để tại vị tên đường, hiện giờ đang sẵn có nhiều ý kiến rất khác nhau thời hạn mới gần đây. Bày tỏ quan điểm về yếu tố này, TS Kiều Ly bày tỏ: “Thực ra chữ viết chỉ là một công cụ truyền đạt ý nghĩ, thế nên vì thế con người dân có quyền lựa lựa chọn phương pháp diễn đạt thích hợp giữa nhiều quy mô ngôn từ. Trong lịch sử, chữ Quốc ngữ so chữ Hán, chữ Nôm được nhìn nhận là ngôn từ dễ học, tân tiến hơn nên nhận được sự hưởng ứng của quá nhiều người dân, cũng như sự công nhận của Đảng và Nhà việt nam. Khi nhìn nhận yếu tố ngôn từ và văn hóa truyền thống, cần sự nhìn nhận khách quan, công tâm nhờ vào tầm nhìn duy vật biện chứng của người mác-xít”.

Chữ quốc ngữ Ra đời trong tình hình nào?

Đề bài

Chữ quốc ngữ Ra đời trong tình hình nào?

Phương pháp giải – Xem rõ ràng

nhờ vào sgk trang 114 để vấn đáp.

Lời giải rõ ràng

Hoàn cảnh Ra đời chữ Quốc ngữ:

– Đến thế kỉ XVII, tiếng Việt đã trở nên phong phú và trong sáng. Một số giáo sĩ phương Tây học tiếng Việt để truyền đạo Thiên Chúa. Họ dùng vần âm La-tinh để ghi âm tiếng Việt.

– Trải qua một quy trình lâu dài, với việc phối hợp của những giáo sĩ phương Tây và người Việt Nam, năm 1651 giáo sĩ A-lêc-xăng đơ Rốt đã cho xuất bản cuốn Từ điển Việt – Bồ – Latinh.

=> Chữ Quốc ngữ Ra đời.

Loigiaihay

Luyện Bài Tập Trắc nghiệm Lịch sử lớp 7 – Xem ngay

Lâu nay, những tình nhân tiếng Việt thông thường và một số trong những tài liệu khi nói tới chữ quốc ngữ thường nhận định rằng giáo sĩ Alexandre de Rhodes (thường gọi là Đắc Lộ), tác giả cuốn Từ điển Việt – Bồ – La in tại La Mã năm 1651, là ông tổ của chữ quốc ngữ.

Thế nhưng, thực sự chưa phải là vậy…

Ngay từ khi bập bẹ, toàn bộ chúng ta đã nói tiếng Việt, và hoàn toàn không còn gì trở ngại vất vả. Nhưng “tiếng Việt khó quá!” là ý kiến của thật nhiều người phương Tây khi tiếp cận tiếng Việt.

Tiếng Việt cấu trúc đơn thuần và giản dị; đơn âm không còn “thì”, không còn chia động từ, không còn tiếp đầu ngữ, vĩ ngữ thì có gì là rất khó?

Xin thưa, riêng với những người phương Tây, tiếng Việt khó ở đoạn phát âm (nghe và nói).

Giáo sĩ Marini, người đã từng đến Đàng Trong những thập niên thời điểm đầu thế kỷ 17, viết: “Khi đọc, người Việt tránh việc phải thay đổi tiếng mà vẫn thực hiện cho một tiếng ấy có nhiều nghĩa rất khác nhau, chính bới họ chỉ việc lên giọng hoặc hạ giọng tùy từng cường độ và nhịp điệu” (Lịch sử chữ quốc ngữ, Đỗ Quang Chính, NXB Tôn Giáo 2012, trang 15).

Đây là một nhận xét cực kỳ “mới” mà người Việt toàn bộ chúng ta không bao giờ để ý. Chỉ cần thay đổi chút xíu khẩu âm và không thay đổi khẩu hình thì những chữ “ca, cà, cá, cả” mang nghĩa rất khác nhau một trời một vực.

Nửa thời gian cuối thế kỷ 16, những giáo sĩ thừa sai Dòng Tên (Jésu) đã khởi đầu đến châu Á truyền đạo. Một trong những nơi họ đến ban đầu đó đó là Trung Quốc, nơi mà trước đó vài thế kỷ, Maco Polo, nhà buôn người Ý, đã tới và mang về nhiều dụng cụ lạ lùng của phương Đông.

Dòng Tên là một dòng tu trí thức của đạo Thiên Chúa. Tất cả những giáo sĩ của dòng này đều phải có trình độ tiến sỹ, nếu ai không đạt được bằng cấp ấy thì buộc phải rời dòng.

Những giáo sĩ này xuất thân từ những nước sử dụng chữ viết Latin nên lúc tới những nước sử dụng chữ tượng hình đã gặp trở ngại vất vả trong việc truyền đạo. Do là những trí thức có trình độ cao, họ nhanh gọn học nói tiếng của người bản địa.

Song việc truyền đạo không riêng gì có nói là đủ, mà nên phải có kinh sách để những con chiên hoàn toàn có thể học, đọc theo và truyền lại. Bởi không còn giáo sĩ, thầy giảng nào hoàn toàn có thể thay thế kinh sách. Mà chữ tượng hình thì rất khó học, và mất thật nhiều thời hạn để học mới hoàn toàn có thể đọc sách được, chứ chưa nói tới việc dịch lại kinh sách quốc tế.

Mặt khác, việc truyền đạo Thiên Chúa vào những nước này (trong số đó có việt nam) vào thời gian ấy không phải lúc nào thì cũng suôn sẻ, thuận tiện và đơn thuần và giản dị, liên tục, do tùy thuộc vào sự vui buồn của quan quân địa phương, tùy thuộc vào tình hình chính vì sự yên ả hay loạn lạc của vương quốc mà những giáo sĩ Dòng Tên đặt chân đến.

Nhiều giáo sĩ sau thuở nào gian ngắn truyền đạo đã biết thành bắt, bị giết, bị đuổi đi…

Để hoàn toàn có thể truyền lại kinh sách một cách tốt hơn, những giáo sĩ đã nghĩ ra phương pháp “Latin hóa chữ tượng hình”. Và họ đã thao tác này ở Ấn Độ, Trung Quốc và Nhựt Bổn.

Đầu thế kỷ 17, một số trong những giáo sĩ thuộc Dòng Tên đã tới Hội An. Họ dùng tiếng Hán và Nhựt để tiếp xúc với dân địa phương qua phiên dịch của những thương nhân.

Đến năm 1617, giáo sĩ Francesco de Pina người Bồ Đào Nha đến Hội An và Nước Mặn (thuộc Bình Định), rồi trở về cư ngụ tại Thanh Chiêm (Điện Bàn, Quảng Nam) đã học rất nhanh tiếng Việt và trở thành người phương Tây giỏi tiếng Việt nhất thời bấy giờ.

Và để hoàn toàn có thể truyền lại kinh sách giáo lý của đạo Thiên Chúa, Pina cùng một số trong những giáo sĩ khác đã có kinh nghiệm tay nghề Latin hóa tiếng Nhựt, Hán bắt tay vào Latin hóa tiếng Việt.

Thuở ấy, người Việt vẫn nói tiếng Việt như giờ đây. Song do phải trải qua một.000 năm bị Trung Quốc đô hộ, giới trí thức việt nam bị ảnh hưởng của Trung Hoa rất mạnh. Không rõ trước đó, người Việt có chữ riêng của tớ hay là không. Song những triều đại của người Việt sau này đều dùng chữ Hán trong những văn bản chính thức.

Khoảng thế kỷ thứ 10, người Việt đã “sáng tạo” ra thứ chữ Việt bằng phương pháp mượn chữ Hán mà viết, gọi là chữ Nôm (nghĩa là Nam, sau gọi là quốc âm). Song nếu chữ Hán khó một thì chữ Nôm khó mười. Bởi phải ghi nhận và giỏi chữ Hán mới hoàn toàn có thể viết được, học được chữ Nôm.

Đối với những người Việt học chữ Nôm đã khó, với những người quốc tế xa lạ với chữ tượng hình thì chữ Nôm càng khó. Vẫn hoàn toàn có thể học được, viết được nhưng không thể phổ cập rộng được. Chính vì vậy những giáo sĩ đã nghĩ đến việc Latin hóa tiếng Việt bằng mẫu tự Latin, mà rất mất thời hạn rồi gọi là “chữ Annam viết bằng mẫu tự Latin”.

Có một số trong những người dân được công nhận là “tác giả” chữ quốc ngữ là những giáo sĩ Francesco de Pina, Gaspar d’Amaral và Antonio Barbosa (đều là người Bồ Đào Nha), Cristoforo Borri (người Ý), Alexandre de Rhodes (người Pháp)…

Giáo sĩ Borri chỉ ở việt nam ba năm từ 1615 đến 1618. Còn ba giáo sĩ còn sót lại đều đến Đàng Trong năm 1624 và đều là học trò tiếng Việt của giáo sĩ Francesco de Pina.

Tuy nhiên, trong số này, chỉ có giáo sĩ Đắc Lộ cho in cuốn sách tiếng Việt thứ nhất là cuốn Từ điển Việt – Bồ – La nên được dân Việt cho là “ông tổ” của chữ quốc ngữ từ hơn trăm năm qua.

400 năm tiếp theo, người Việt, những người dân thụ hưởng và tự hào thứ chữ này, lại biết rất lơ mơ về lịch sử của nó. Họ không biết chắc ai là người sáng tạo ra chữ Việt, Francesco de Pina hay Alexandre de Rhodes?

Ở đâu, Thanh Chiêm hay Nước Mặn? Lưu giữ thế nào? Phổ biến ra sao? Phát triển thế nào? Lúc nào được sử dụng phổ thông?

Trong hai thế kỷ từ 15 đến 17, những thương buôn Bồ Đào Nha xuất hiện hầu như khắp toàn thế giới. Theo chân họ là những nhà truyền giáo, phần lớn là người Bồ và người Ý, tháp tùng truyền đạo ở những vùng đất mới.

Theo thống kê của linh mục Đỗ Quang Chính thì trong số 145 giáo sĩ thuộc 17 quốc tịch đến Đàng Trong truyền giáo từ thời điểm năm 1615-1788, có đến 74 người Bồ Đào Nha, 30 người Ý.

Dòng Tên (Jesu) của đạo Thiên Chúa là loại tu đi truyền đạo thời kỳ ấy. Theo luật của dòng, mọi khi tới vùng đất mới phải học tiếng địa phương, và với tài năng riêng từng người, họ đã Latin hóa tiếng nói và chữ viết địa phương để những người dân theo đạo hoàn toàn có thể đọc được những kinh sách của đạo.

Thứ chữ Latin này được truyền lại cho những giáo sĩ đến sau. Đây là phương thức mà người ta đã thực thi ở nhiều nơi như Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Brasil… trong những thế kỷ 15, 16 trước lúc tới Việt Nam. Riêng ở Viễn Đông, dòng tu này thiết lập một trụ sở lớn và lâu dài ở Macau để làm nơi đi và đến cho những giáo sĩ.

Đầu thế kỷ 17, năm 1615, những giáo sĩ Dòng Tên đã tới Đàng Trong và lần lần họ học tiếng Việt. Sau đó, những giáo sĩ này đã bắt tay vào việc Latin hóa chữ Việt.

Tài liệu viết tay của giáo sĩ João Roiz (người Bồ) viết năm 1621 đã có những chữ quốc ngữ ban đầu như An Nam (Việt Nam tức Đàng Trong. Thời điểm này việt nam chưa tồn tại vùng đất Nam Bộ), Sinoa (xứ Hóa tức Thuận Hóa), unsai (ông sãi), Cacham (Kẻ Chàm, sau này là Thanh Chiêm), ungue (ông nghè)…

Còn những chữ Việt trong bản tường trình của Gapar Louis (người Bồ) viết năm 1621 đã và đang sẵn có chữ ungué (ông nghè), bancô (bàn cổ). Còn Cristoforo Borri (người Ý), tác giả cuốn Xứ Đàng Trong, đến Đàng Trong cùng với Francesco de Pina xây dựng trú sở Nước Mặn (Bình Định) năm 1618, trong tác phẩm viết năm 1621 đã có những chữ: Tunchim (Đông Kinh, tức Tp Hà Nội Thủ Đô), Lai (Lào), Ainam (Hải Nam), kemoi (kẻ mọi, xứ mọi, Tây Nguyên), Quanguya (Quảng Nghĩa), Quignin (Qui Nhơn), dàdèn lùt (đã tới lúc), nayre (nài), doij (đói), chià (trà), sayc kim (sách kinh), cò (có). Cũng năm 1621, giáo sĩ Bozumi viết những chữ: onsaij (ông sãi), Quanghia (Quảng Nghĩa), Nuoecman (Nước Mặn), da an nua (dạ ăn nữa)…

Như vậy, tới năm 1621, việc Latin hóa tiếng Việt vẫn chưa tồn tại dấu thanh. Tài liệu viết tay của giáo sĩ Antonio de Fontes, một học trò của Francesco de Pina, viết năm 1626 đã thấy xuất hiện dấu thanh. Dĩgcham (Dinh Chàm), Núocman (Nước Mặn), Sinúa (xứ Hóa), ondedóc (ông đề đốc), nhít la khấu, khấu la nhít (nhứt là không, không là nhứt).

Và di cảo của Pina vừa tìm thấy ở Thư viện Hoàng gia Bồ Đào Nha giữa năm 2022 thì chữ quốc ngữ đã có dấu như ngày này. Tài liệu này trưng bày trong Hội thảo về chữ quốc ngữ trình làng tại Lisbon vào tháng 7-2022.

Như vậy, hoàn toàn có thể xác lập rằng chữ quốc ngữ Ra đời có một quy trình dài từ thời điểm năm 1618 cho tới 1625 với việc hợp tác của nhiều người chứ không riêng gì có một người. Và hầu hết “tác giả” của chữ quốc ngữ đều là người Bồ Đào Nha, người Ý cùng với một số trong những người dân Việt theo đạo Thiên Chúa góp sức.

Và người được xác lập “giỏi tiếng Việt nhứt” và có công lớn nhứt trong việc sáng tạo ra chữ quốc ngữ đó đó là giáo sĩ Francesco de Pina người Bồ Đào Nha.

Francesco de Pina đến Hội An thời điểm đầu xuân mới 1617, xây dựng trú sở Nước Mặn năm 1618, rồi xây dựng trú sở Thanh Chiêm (tức Kẻ Chàm, Dinh Chàm) năm 1623. Từ năm 1619, Pina đến cư trú tại Thanh Chiêm và thời gian ở thời gian cuối năm 1625 ông chết đuối trên biển khơi Cù Lao Chàm do vướng áo chùng không bơi được khi thuyền lật.

Thi thể ông được chôn ở sau nhà thời thánh Phước Kiều (nay là nhà thời thánh Thánh Andre), thuộc thôn Thanh Chiêm 1, xã Điện Phương, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Đây là nhà thời thánh do chính ông xây dựng khi tới cư trú tại Thanh Chiêm và là nơi trú ngụ của nhiều giáo sĩ khác, trong số đó có Đắc Lộ.

Sau khi ông mất, một học trò tiếng Việt của ông là giáo sĩ Alexandre de Rhodes (Đắc Lộ) đến Đàng Trong năm 1624, đã ôm toàn bộ những di cảo của thầy mang về Macau vào năm 1626. Tại Macau thuở ấy còn tồn tại hai giáo sĩ cũng chú ý nghiên cứu và phân tích chữ quốc ngữ và đã soạn thảo hai cuốn tự điển Việt-Bồ-La và Bồ-Việt.

Đó là hai giáo sĩ Gaspar d’Amaral và Antonio Barbosa cư trú ở Macau gần 10 năm. Đáng tiếc là khu công trình xây dựng của tớ còn chưa kịp công bố thì tháng 2-1646 Gaspar mất trên đường thủy đi đến việt nam và tiếp theo đó một năm thì Barbosa cũng mất vì bệnh.

Trong lời nói đầu cuốn Tự điển Việt – Bồ – La của tớ, Đắc Lộ có nhắc tới việc “tìm hiểu thêm” tài liệu của hai giáo sĩ trên, đã cho toàn bộ chúng ta biết Đắc Lộ đã thừa kế những di sản được người khác sáng tạo ra để góp thêm phần hoàn thành xong cuốn tự điển có tiếng Việt thứ nhất trên toàn thế giới.

Điều không mong muốn là lúc bấy giờ vẫn chưa tìm thấy hai cuốn tự điển của Gaspar và Barbosa đã viết. Rất mong số phận của nó in như cuốn tự điển của Bá Đa Lộc, tưởng đã cháy mất trong một trận hỏa hoạn ở Cà Mau nhưng lại được tìm thấy vào thập niên 1980.

Để chứng tỏ “niềm tin” của tớ, R. Jacques đã bỏ ra hơn mười năm lục tung những thư tịch của Dòng Tên ở châu Âu tìm dẫn chứng.

Và ở đầu cuối, tại Thư viện Hoàng gia Lisbon của Bồ Đào Nha, ông đã tìm kiếm được hai tác phẩm của Pina chưa hề được công bố.

Đó là bức thơ viết dở dài 7 trang Pina viết năm 1623 (một năm trước đó khi Đắc Lộ đến Đàng Trong và học tiếng Việt năm 1624) gửi cho bề trên Jerómino Rodiguez ở Macau, và một tiểu luận dài 22 trang tựa đề Nhập môn tiếng Đàng Ngoài.

Francesco De Pina sanh tại thành Guarda, Bồ Đào Nha khoảng chừng năm 1585, gia nhập Dòng Tên vào năm 19 tuổi, tiếp theo đó đến xứ Goa (Ấn Độ) sống ít lâu trước lúc sang Trung Quốc truyền đạo. Năm 1611, ông theo học tại Học viện Macau (Collège de Macau) về khoa học xã hội, thần học và tiếng Nhật.

Năm 1617, ông thụ phong linh mục và được cử đến Đàng Trong thao tác tại trú sở Hội An. Qua năm 1618, Pina đến cư trú tại Nước Mặn với Buzomi và Borri, người Ý.

Năm 1619, ông đến Thanh Chiêm mua mảnh đất nền trống dựng nhà thời thánh và năm 1623 xây dựng trú sở Thanh Chiêm. Pina chết đuối trên bờ biển Quảng Nam ngày 15-12-1625.

Dịp đó, tàu Bồ Đào Nha từ Campuchia về Macau, bỏ neo ở hải phận Quảng Nam, gần Cù Lao Chàm, Pina cùng một người Việt Nam chèo thuyền ra tàu để lấy những đồ phụng sự.

Khi trở vào bờ, bất thần gió bão nổi lên, thuyền lật, Pina vì vướng áo chùng không bơi được nên chết đuối, còn người kia bơi vào bờ thoát nạn. Theo linh mục Đỗ Quang Chính, xác ông được đưa về Hội An làm lễ an táng rất trọng thể.

Gần đây, theo ông Đinh Trọng Tuyên – người dân Thanh Chiêm rất quan tâm đến chữ quốc ngữ, Pina được chôn cất sau nhà thời thánh Phước Kiều, nay là nhà thời thánh Thánh Andre, nhà thời thánh chính ông mua mảnh đất nền trống và xây dựng thứ nhất năm 1619, thuộc thôn Thanh Chiêm 1, xã Điện Phương, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

Việc Latin hóa thổ âm, nhất là những tiếng của những vương quốc dùng chữ tượng hình, đã được những giáo sĩ thực thi từ thế kỷ 15-16. Các khu công trình xây dựng Latin hóa này được thực thi với mục tiêu duy nhứt là làm cho những con chiên hoàn toàn có thể đọc được kinh sách đạo Thiên Chúa, để đạo giáo này phổ cập mạnh hơn.

Đối với tiếng Việt, Pina cũng thực thi Latin hóa với mục tiêu trên.

Vừa đến Hội An, Pina nhảy vào học tiếng Việt và chỉ trong thời hạn rất ngắn, ông đã hoàn toàn có thể đàm thoại với những người bản xứ mà không cần qua phiên dịch. Giáo sĩ Gaspar Luis, người đến Đàng Trong năm 1624 cùng với Đắc Lộ, đã ghi lại như sau: “Linh mục De Pina đến Đàng Trong năm 1617. Đó là giáo sĩ thứ nhất đã miệt mài nghiên cứu và phân tích tiếng nói”.

Khi Đắc Lộ đến Thanh Chiêm vào năm 1624 thì đã thấy Pina giảng Kinh thánh mà không cần phiên dịch. Và Pina cũng là giáo sĩ duy nhứt giảng Kinh thánh bằng tiếng Việt ở Thanh Chiêm.

Không chỉ vậy, để hoàn toàn có thể nghiên cứu và phân tích tiếng Việt chuẩn hơn, ông đã xin về Thanh Chiêm từ thời điểm năm 1619, trước lúc trú sở này được xây dựng vào năm 1623.

Trong tài liệu mà Roland Jacques tìm kiếm được, ông viết: “Đối với việc nghiên cứu và phân tích tiếng nói, Kẻ Chàm vẫn là nơi tốt nhất với tư cách là TT triều đình (thời gian này Thanh Chiêm, tức Kẻ Chàm, là nơi đóng dinh Trấn Quảng Nam).

Hội An xưa là thủ đô kinh tế tài chính của Đàng Trong và là thành phố chợ quan trọng, một TT thương mại lớn của toàn bộ vùng miền Trung. Do là khu thương mại, mua và bán nên dân cư cũng hỗn tạp, ngôn từ cũng lai tạp.

Trong khi đó, Thanh Chiêm là “thủ đô” chính trị của Đàng Trong thời kỳ này, tiếng nói ổn định hơn và có nhiều trí thức hiểu biết về chữ nghĩa hơn. Vì vậy, việc lựa chọn của Pina rõ ràng là nhắm vào việc nghiên cứu và phân tích tiếng Việt chuẩn xác hơn. Tại nơi này, ông cũng thiết lập quan hệ tốt đẹp với quan trấn thủ dinh trấn.

Đối với việc nghiên cứu và phân tích tiếng Việt, Pina khởi đầu bằng tâm ý mà đã có nhiều người phương Tây nói tới là tiếng Việt tuy khó nhưng lại “du dương hòa điệu”, “in như bản nhạc liên hồi”. Khi nghe người Việt nói, C. Borri nhận định rằng: “Người nào có tài năng về âm nhạc, biết phân biệt âm thanh thì tiếng Việt là tiếng thuận tiện và đơn thuần và giản dị riêng với họ” (Lịch sử chữ quốc ngữ, Đỗ Quang Chính, NXB Tôn Giáo 2012, trang 15).

Việc Latin hóa tiếng Việt là việc làm được tiến hành lâu dài và quán tiến. Ban đầu, những giáo sĩ chỉ hoàn toàn có thể ghi lại âm tiếng Việt bằng những từ ngữ mà “chỉ có họ mới hiểu được” như Cecham (Kẻ Chàm, một cách gọi xưa của Thanh Chiêm), Quamguya (Quảng Nghĩa), Quinin (Qui Nhơn), nayre (nài, nài voi), Onsaij (ông sãi)… rồi tiến đến Ke Cham (Kẻ Chàm), Qui nin (Qui Nhơn), ten si (tiến sỹ), dau nhu (đạo Nho), ba hon (ba hồn) bai via (bảy vía)… sau hết mới có dấu như ngày này.

Do đó, khi khởi đầu nghiên cứu và phân tích sáng tạo chữ quốc ngữ, Pina ghi lại tiếng nói của người Việt bằng “những khung nhạc”. Và trong tài liệu mới gần đây được triển lãm trong hội thảo chiến lược chữ quốc ngữ vào tháng 7-2022 tại Lisbon, Bồ Đào Nha, người ta đã thấy những khung nhạc để thể hiện dấu âm của tiếng Việt.

Chính những người dân Bồ và người Ý mới hoàn toàn có thể tạo ra những dấu (sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng) của chữ quốc ngữ. Nếu chữ Ba là nốt La (A) thì Bá là nốt La thăng (A#), Bả là nốt Mi (E), Bà là nốt Rê (D)… trong âm nhạc. Đây cũng là một nguyên tắc ghi lại âm của tiếng Việt mà người Pháp như Đắc Lộ, vốn chữ không còn dấu, không thể làm được.

Cũng trong tài liệu trên, Pina ghi chép quá nhiều chữ, từ những chữ thông thường rất dễ nghe dễ đọc đến những chữ khó nghe, khó viết như “chớ đi”, “đừng làm”, “khoãn đã nào” [khoan đã nào], “có đi thì đến”, “bán bạo nheo” [bán bao nhiêu], “bao mlớn” [bao lớn]… và toàn bộ những chữ này thường rất gần với chữ Việt lúc bấy giờ.

Tượng ông được dựng ở Tp Hà Nội Thủ Đô, tên ông được đặt tại đường phố TT của thành phố Sài Gòn. Song đó chỉ là một nửa thực sự. Lý do đơn thuần và giản dị vì ông là người Pháp.

Giáo sĩ Đắc Lộ sinh tại Avignon (vùng đất thuộc tòa thánh La Mã đến năm 1791 mới sát nhập vào nước Pháp) ngày 15-3-1593 trong một mái ấm gia đình Do Thái, quốc tịch Tòa thánh La Mã, trong một mái ấm gia đình xa hoa.

Ông gia nhập Dòng Tên ngày 14-4-1612, thụ phong linh mục tại La Mã năm 1618. Cùng năm đó, ông được chấp thuận đồng ý cho đi truyền giáo tại Đông Á sau ba lần xin. Ông tới thủ đô Bồ Đào Nha đáp tàu đi Đông Á và ngừng lại ở Goa (Ấn Độ) khá lâu, đến ngày 29-5-1623 mới tới Macau. Dù muốn đi Nhật tuy nhiên bề trên muốn ông truyền giáo ở Đàng Trong.

Ông tới Đàng Trong lần thứ nhất tháng 12-1624, tới tháng 7-1626 ông trở về Macau. Tháng 3-1627 ông tới Đàng Ngoài và tháng 5-1630 ông bị chúa Trịnh Tráng trục xuất. Từ năm 1630-1640 ông dạy thần học ở Học viện Madre de Dues.

Từ năm 1640-1645 ông lại truyền giáo ở Đàng Trong. Tháng 7-1645 ông rời Đàng Trong về Macau rồi đi châu Âu. Năm 1654 ông đi Ba Tư rồi qua đời ở Ispahan ngày 5-11-1660.

Khi tới Đàng Trong, ông đã tới Thanh Chiêm và học tiếng Việt. Và thầy dạy tiếng Việt cho Đắc Lộ đó đó là Francesco de Pina. Đắc Lộ được sắp xếp ở chung nhà với Pina.

Trong lời đề tựa cuốn Tự điển Việt – Bồ – La, Đắc Lộ cho biết thêm thêm “ông học tiếng Việt chăm chỉ như khi theo học khoa thần học ở La Mã. Nhờ đó sau bốn tháng ông được giải tội và thêm sáu tháng nữa là ông hoàn toàn có thể giảng bằng tiếng Việt”.

Ông còn học tiếng Việt với một em nhỏ người Việt 13 tuổi. Nhờ vậy mà trong ba tuần ông đã biết phân biệt những “thanh” tiếng Việt và cách phát âm mỗi tiếng. Em nhỏ này tiếp theo này được Đắc Lộ làm phép rửa tội (nghi thức nhập đạo Thiên Chúa) và đặt tên là Raphael Rhodes, tiếp theo đó trở thành “kẻ giảng” (tu sĩ cấp 2 trong dòng tu).

Ông này tham gia truyền giáo ở Lào, Đàng Ngoài nhưng tiếp theo đó không tu nữa, lấy vợ và trở thành một thương gia giàu sang ở Đàng Ngoài và Phố Hiến.

Cũng nên biết rằng Đắc Lộ là một giáo sĩ có năng khiếu sở trường về ngôn từ, biết quá nhiều thứ tiếng. Ông hoàn toàn có thể viết và nói những tiếng Pháp, Ý, Latin, Bồ, Việt và sử dụng sơ sơ tiếng Nhật, Trung Hoa, Ba Tư và Kokani.

Trong những lần trở lại Đàng Trong và Đàng Ngoài, ông tích lũy thêm những kiến thức và kỹ năng về tiếng Việt và phương thức Latin hóa tiếng Việt, nhất là dấu thanh, đồng thời so sánh với những chữ đã được Pina cùng những giáo sĩ khác Latin hóa như Barbosa, Gaspar…

Một trong những người dân giúp sức tích cực cho Đắc Lộ được ghi nhận là thầy giảng Y Nhã (người Việt), một người thông thạo văn chương, triết học, từng làm quan trước lúc gia nhập hàng thầy giảng.

Để hiểu trình độ chữ quốc ngữ của Đắc Lộ, toàn bộ chúng ta hãy tìm hiểu thêm bản thảo viết tay bằng tiếng Bồ cuốn “Tình hình truyền giáo ở Đàng Ngoài từ thời điểm năm 1636-1646” của Đắc Lộ được tàng trữ tại văn khố Dòng Tên ở La Mã.

Dù viết bằng chữ Bồ nhưng bản thảo có thật nhiều chữ quốc ngữ như Ainam (Hải Nam), Che ce (Kẻ Chợ), chúa õu (chúa Ông), Uuan (vương), bat minh (bất minh), thuam (thuận), gna ti (nhà ti), cai huyen (cai huyện), bua (vua), den (đền), ten si (tiến sỹ)…

Trong khi đó, từ thời điểm năm 1626, giáo sĩ Gaspar đã viết Bến Đá (xã Bến Đá), bude (bồ đề), ondedóc (ông đề đốc), onghe (ông nghè), nhít la khấu, khấu la nhít (nhứt là không, không là nhứt)… Hoặc giáo sĩ Francesco Buzumi viết năm 1626: xán tí (thượng đế), thien chu (thiên chủ, thiên chúa), ngoac huan (ngọc hoàng)…

Những so sánh này để đã cho toàn bộ chúng ta biết những giáo sĩ khác trong việc Latin hóa tiếng Việt đã đi trước Đắc Lộ chừng 10 năm, và Pina chắc như đinh phải ra đi hơn tuy nhiên ông mất sớm.

Để đã có được cuốn Tự điển Việt – Bồ – La in năm 1651 tại La Mã, ngoài việc nỗ lực tuyệt vời trong học tập và nghiên cứu và phân tích, Đắc Lộ còn phải nhờ vào tài liệu những người dân đi trước. Hai tài liệu được xác lập từ lâu là hai cuốn tự điển Việt – Bồ và Bồ – Việt của hai giáo sĩ Gaspar d’Amaral và Antonio Barbosa (viết xong nhưng còn chưa kịp công bố thì đã qua đời).

Những tài liệu này được lưu giữ tận nhà thời thánh Saint Pauli (Macau). Có thể Đắc Lộ đã và đang sử dụng cả những di cảo của thầy ông là giáo sĩ Pina. Các phát hiện mới gần đây đã cho toàn bộ chúng ta biết trong di cảo của Pina chữ quốc ngữ viết bằng mẫu tự Latin đã có những dấu âm và khá gần với chữ quốc ngữ lúc bấy giờ.

Cũng cần nên biết tại sao tự điển của Đắc Lộ lại chỉ là Việt – Bồ – La mà không còn thứ tiếng khác. Trong hai thế kỷ từ 15 đến 17, vai trò thương mại của Bồ Đào Nha bao trùm cả khu vực châu Á và Từ đó là những giáo sĩ phương Tây sử dụng tiếng Bồ.

Trong lời nói đầu, Đắc Lộ đã nói rõ mục tiêu của cuốn tự điển là “giúp những nhà truyền giáo học tiếng Việt” và “tuân theo ý muốn của một số trong những vị Hồng y ở La Mã là thêm chữ Latin vào để người Việt hoàn toàn có thể học thêm La ngữ”.

Cuốn sách thứ nhất về chữ quốc ngữ của Đắc Lộ gồm có hai phần. Phần một mang tên “Báo cáo vắn tắt về tiếng Annam hay Đông Kinh”, phân tích văn phạm tiếng Việt. Phần còn sót lại đó đó là quyển tự điển.

Ngoài ra, ông còn viết một cuốn sách bằng hai thứ tiếng Việt-Latin tên là Phép giảng tám ngày. Đây là cuốn giáo lý dành riêng cho những thầy giảng đạo Thiên Chúa. Bản in lần thứ nhất hiện còn được dữ gìn và bảo vệ ở trong nhà thời thánh Mằng Lăng (Phú Yên).

Chỉ riêng điều này, ông xứng danh là “tiền hiền” trong số những người dân dân có công sáng tạo và phổ cập chữ quốc ngữ ở việt nam.

Tháng 5-1862, sau khi chiếm ba tỉnh miền Đông Nam kỳ, gồm Biên Hòa, Gia Định và Định Tường, phó đô đốc Charner đã ký kết lịnh xây dựng Trường Thông ngôn (Collège des Interprèste) dạy hai thứ tiếng Pháp và quốc ngữ nhằm mục đích đào tạo và giảng dạy thông ngôn cho quân đội viễn chinh.

Ngày xưa, trường được dân chúng và báo chí gọi là Trường Khải Tường, vì trường đặt trong khuôn viên chùa Khải Tường; và cơ sở đó nay là Trường Lê Quý Đôn.

Vì sao quân Pháp không sử dụng tiếng Pháp mà phải dùng cả chữ quốc ngữ ở Nam kỳ?

Thực tế, sau khi chiếm ba tỉnh miền Đông Nam kỳ, quân Pháp phải dùng thật nhiều giáo sĩ Thiên Chúa để làm thông ngôn trong việc tiếp xúc với dân chúng. Song không phải giáo sĩ nào thì cũng “hết mình” vì việc làm. Một số thông ngôn đã tận dụng việc làm để truyền đạo.

Năm 1861, giáo sĩ Paulus Galy (tên Việt là Lý) được cử đến làm thông ngôn cho đồn Thuận Kiều đóng tại làng Thuận Kiều thuộc 18 thôn vườn trầu.

Đến năm 1863, không rõ công trạng làm thông ngôn của ông thế nào nhưng ông đã xây dựng được giáo xứ Bà Điểm và lập nhà thời thánh sau chợ. Và ở đầu cuối vị giáo sĩ này trở thành chủ chăn ở giáo xứ Bà Điểm và rời bỏ việc làm thông ngôn. Đó là một nguyên nhân.

Nguyên nhân thứ hai là giới giáo sĩ Thiên Chúa lúc bấy giờ muốn “tham chánh” để chia sẻ quyền lực tối cao với quân đội Pháp. Đây là yêu cầu khó đồng ý riêng với giới quân đội.

Cuối cùng, một giải pháp trung dung được cả hai phía chấp thuận đồng ý là “sử dụng chữ viết của công giáo ở Nam kỳ”. Đó là chữ Annam viết bằng mẫu tự Latin, tức chữ quốc ngữ, chữ Việt ngày này.

Trong suốt mấy trăm năm hình thành, chữ quốc ngữ, do chủ trương cấm đạo của nhà Nguyễn, luôn bị xem là thứ chữ “của người quốc tế” và chỉ phổ cập trong những nhà thời thánh và những xứ đạo Thiên Chúa.

Việc chánh quyền Pháp ở Nam kỳ đồng ý cho phổ cập rộng tự do thứ chữ này là một bước đi quan trọng riêng với những giáo sĩ. Và chính vì vậy Trường Thông ngôn Ra đời.

Ngay khi Trường Thông ngôn xây dựng, ông Trương Vĩnh Ký được mời làm giáo sư. Và ông trở thành người Việt thứ nhất làm thầy giáo dạy chữ Việt, một việc làm không hề thuận tiện và đơn thuần và giản dị lúc bấy giờ. Và năm 1864, sau khi từ Pháp trở về, ông được chỉ định làm giám đốc trường này.

Cái trở ngại vất vả thứ nhất là làm thế nào đã có được giáo trình một thứ chữ mới rợi riêng với mọi người? Sau khi trở thành giám đốc, Trương Vĩnh Ký đã viết cuốn sách giáo khoa thứ nhất mang tên Ngữ pháp tiếng Annam (Abrégé de grammaire Annamite) in năm 1867.

Sau đó là hàng loạt sách giáo khoa như Chuyện tiếng An Nam và tiếng Langsa, Sách tập rỉ tăm tiếng An Nam và tiếng Langsa, Phép lịch sự An Nam, Văn phạm tiếng An Nam, Chữ quốc ngữ và lịch sử An Nam…

Riêng cuốn Văn phạm tiếng An Nam đã dày 304 trang in. Sách giáo khoa của ông rất rõ ràng ràng, từ cách đánh vần cho tới những từ ngữ, những danh từ, động từ, tính từ… đều phân biệt rõ ràng. Ví dụ “con ốc” là loài ốc nói chung, khác với “con ốc vặn” mà ta gọi là ốc vít. Còn con cò thì khác với cò súng, con ngựa khác với ván ngựa (bộ ván), con ngựa của cây đờn…

Sách của ông cũng dạy đặt câu sao cho trúng cách và phân loại từ thấp đến cao một cách có khối mạng lưới hệ thống và khoa học. Đây lại là việc làm của một người quả là rất đáng để nể!

Không chỉ viết sách dạy chữ, ông còn viết cả lịch sử, chuyển âm truyện thơ Lục Vân Tiên, Kiều, Trương Lương… cho học trò có sách để đọc tìm hiểu thêm.

Trong lời nói đầu cuốn Vần quốc ngữ và lịch sử An Nam, ông viết: “Sách nầy khiến cho con trẻ mới vô trường, học những điều đại lược mà phá ngu. Hai nữa là dùng để tập coi, tập đọc, tập viết tiếng An Nam trong chữ quốc ngữ cho trúng tiếng, cho nhằm mục đích giọng, phân biệt ra cho rõ ràng…”.

Ông đã làm thầy giáo trong suốt 22 năm Tính từ lúc năm 1864 cho tới năm 1886, thời gian ông rời Sài Gòn ra Huế làm cố vấn cho vua Đồng Khánh theo đề xuất kiến nghị của toàn quyền Đông Dương Paul Bert.

Suốt thời hạn này, ông có 9 năm trực tiếp ở những trường (từ 1864-1869 làm giám đốc Trường Thông ngôn, từ 1872-1876 làm giám đốc Trường Sư phạm) và đã viết khoảng chừng 25 cuốn sách giáo khoa dành riêng cho học trò học, trong số gần 200 tác phẩm của ông.

Đó là một số trong những lượng rất rộng riêng với một thầy giáo dạy chữ quốc ngữ trong Đk chưa tồn tại tiền lệ.

Thuở ấy, rất khó tìm kiếm được học viên cho trường, do trong dân chúng truyền miệng nhau chữ quốc ngữ là thứ chữ của người quốc tế, học nó sẽ mất gốc hoặc bị Pháp bắt đi mất.

Ban đầu học viên Trường Thông ngôn là lính Pháp, con em của tớ những người dân cộng tác với Pháp và con cháu của giới theo đạo Thiên Chúa. Về sau, để sở hữu học viên, chánh quyền thực dân ra lịnh mỗi làng phải chọn một hay hai em trong lứa tuổi từ 10 đến 16 đi học.

Làng xã thường nhắm vào những mái ấm gia đình có tiền của để bắt đi học, nên “kiếm người đi học mà như đi đánh giặc”. Dù học nội trú, không tốn tiền, lại sở hữu tiêu vặt phí nhưng không mấy mái ấm gia đình muốn con đi học. Sợ mất con, thật nhiều mái ấm gia đình có tiền đã thuê mướn người đi học thế.

Nghiệp làm thầy của ông Trương Vĩnh Ký để lại quá nhiều dấu ấn tốt đẹp. Một lớp khá đông học trò của ông, sau là những công chức mẫn cán của chính sách hoặc là những người dân dân có công lớn riêng với nền văn học, văn hóa truyền thống của nước nhà.

Nổi bật là những ông Trương Minh Ký (nhà báo, nhà văn, thầy giáo), Đặng Thúc Liêng (nhà báo, nhà văn), Nguyễn Khắc Huề (thầy giáo)…

Song điều rất ít người biết, ông là nhà báo viết chữ quốc ngữ thứ nhất của việt nam.

Huỳnh Tịnh Của còn gọi là Huỳnh Tịnh Paulus Của, hiệu là Tịnh Trai, bút danh là Paulus Của, sanh năm Canh Thân (1830) tại làng Phước Tụy, tổng Phước Hưng Hạ, tỉnh Bà Rịa (nay là Bà Rịa – Vũng Tàu).

Là người theo đạo Thiên Chúa, năm 12 tuổi ông được sang học ở trường đạo Pinang (Mã Lai), thông Hán tự, giỏi chữ Pháp, Latin và chữ quốc ngữ. Khi lên đến mức chức thầy tư thì hoàn tục về quê cưới vợ. Trong đạo Thiên Chúa, để trở thành linh mục có sáu bậc, học hết bậc thầy sáu mới trở thành linh mục.

Năm 1861, ông ra làm thông ngôn cho Pháp. Năm 1865 ông làm chủ bút tờ Gia Định Báo. Năm 1873 ông thao tác tại phòng phiên dịch của Dinh Thượng thơ (Nha nội vụ), năm 1892 ông là ủy viên ủy ban cải tổ Trường Thông ngôn, có chân trong bán nguyệt san Revue Indochinoise, một tạp chí chuyên nghiên cứu và phân tích về Đông Dương tồn tại từ thời điểm năm 1893 đến 1925. Nhiều lần ông làm giám khảo trong những kỳ thi tuyển công chức. Ông được thăng hàm đốc phủ sứ năm 1881 và mất ngày 26-1-1908 tại Sài Gòn.

Gia Định Báo là tờ báo chữ quốc ngữ thứ nhất của việt nam, Ra đời ngày 15-4-1865 do Ernest Potteau làm chánh tổng tài, Huỳnh Tịnh Của làm chủ bút. Công việc của ông là biên dịch toàn bộ những văn bản của chánh quyền ra chữ quốc ngữ, tổ chức triển khai trang báo, tổ chức triển khai nội dung và viết tin tức. Trong ba số báo được lưu lại tới ngày này, chúng tôi đều thấy nội dung bài viết của ông dưới bút danh Paulus Của.

Xin chép nguyên văn vài tin với chữ quốc ngữ thời kỳ đó: “Tháng trước quan Thượng thơ có truyền cho quan Bố Sai phủ Saigon đi vào trong làng Bình Hòa Gò Vấp mà làm sổ, biên nam phụ lão ấu, biên sanh tử nghề nghiệp, ruộng đất, biên thử một ít làng cho quan trên đặng biết, chẳng phải có ý biên mà tấn thuế thêm hay là lấy vườn đất ai, mà có nhiều người nghi nan sợ hãi zấu đi, không thích khai cho thiệt, trong nhà có nhiều người khai ít, ruộng đất nhiều khai chừng một đôi miếng mà thôi, sợ quan có lấy đất đi hay là có bắt người mà đem đi đâu, lại nghe có kẻ muốn đút tiền cho làng ăn cho được khai ít vậy, những người dân làm thế ấy thì đã mất tiền mà có khi lại mắt lấy tội zối quan, nào có ích gì, có làm thế nào mà phải làm đều zối trá như vậy…” (số 5 ngày 15-8-1865). “Tại Cần Giuộc, mới bắt đặng Huyện Đức là người của Quản Định cử để mà hay việc thâu thuế nội huyện Phước Lộc mà cấp cho quân giặc…” (số 6 ngày 15-9-1865).

Tuy nhiên, thời hạn làm báo của ông dường như không lâu lắm. Không rõ thời kỳ 1869-1871, thời kỳ mà ông Trương Vĩnh Ký làm chánh tổng tài, thì ông Huỳnh Tịnh Của còn thao tác ở Gia Định Báo không! Do không còn những số báo từ thời điểm năm 1866 đến 1870 nên chúng tôi chưa chắc như đinh chắc. Song đến năm 1872 thì không hề thấy tên của Paulus Của nữa. Có thể từ trong năm này ông đã chuyển sang thao tác làm khác trong phòng thông ngôn của Dinh Thượng thơ.

Là một trong hai người Việt biết chữ quốc ngữ cộng tác với quân đội Pháp ở Nam kỳ, Huỳnh Tịnh Của luôn cổ động mạnh mẽ và tự tin việc người Việt dùng chữ quốc ngữ, thứ chữ mà sau này chính người Pháp phải thừa nhận “đang trở thành vũ khí của người Việt”, và cổ xúy cho văn hóa truyền thống dân tộc bản địa.

Ngoài bộ Đại Nam quấc âm tự vị in vào hai năm 1895 và 1896, ông còn khoảng chừng 25 tác phẩm viết bằng chữ quốc ngữ. Hầu hết những tác phẩm này đều chuyển ngữ từ chữ nho, Nôm sang quốc ngữ những tác phẩm văn học cổ hoặc sưu tầm những câu hát, chuyển tục ngữ, cổ ngữ… từ dân gian như Chuyện giải buồn, Tục ngữ cổ ngữ, gia ngôn, Quan Âm diễn ca, Gia Lễ, Chiêu Quân cống Hồ, Câu hát góp…

Song có lẽ rằng gia tài đáng kể nhứt của ông đó đó là Đại Nam quấc âm tự vị. Bộ sách được chánh quyền bấy giờ tài trợ in ấn, với khổ lớn, 2 tập dày 1.200 trang in. Đây là cuốn tự điển chữ quốc ngữ và giải nghĩa bằng chữ quốc ngữ thứ nhất do người Việt viết.

Sự Ra đời của cuốn sách này ngoài nhu yếu đương thời là “phổ cập chữ quốc ngữ”, nhu yếu “tra cứu của những thông ngôn” còn tồn tại nhu yếu tự thân của tác giả nữa. Bởi không phải ai cũng luôn có thể có Đk làm tự điển và không phải ai cũng hoàn toàn có thể làm tự điển và cuốn tự điển này đã chứng tỏ trình độ và tài năng của Huỳnh Tịnh Của.

Muốn làm được như Huỳnh Tịnh Của yên cầu phải có sở học tốt, hoàn toàn có thể về ngôn từ lẫn say mê ngôn từ, đồng thời phải thật yêu ngôn từ của dân tộc bản địa hết mực. Chính điều này đã tương hỗ cho một công chức mẫn cán và có lẽ rằng không còn nhiều thời hạn, đã làm được điều mà ngày này nhiều người dân có Đk chưa chắc đã làm được.

Bộ tự điển đã hỗ trợ toàn bộ chúng ta giữ gìn được gia tài tiếng nói cổ xưa của tiền nhân ở đủ những lãnh vực từ thấp đến cao trong xã hội, đồng thời phục vụ một phần nào đó bộ mặt của xã hội Việt vào thời gian cuối thế kỷ 19. Chỉ riêng việc này thôi, Huỳnh Tịnh Của đã xứng danh được tôn vinh là một trong những ông tổ có công phổ cập chữ quốc ngữ.

Trương Minh Ký luôn bị cái bóng của thầy che mờ nên đời sau rất ít người biết về ông một cách khá đầy đủ.

Ông sinh vào năm 1855 tại Hanh Thông Xã (Gò Vấp) trong một mái ấm gia đình marketing thương mại. Bảy tuổi, năm 1862, cũng là năm Nam Kỳ mất vào tay quân Pháp, ông mất mẹ. Cũng vì vậy mà ông được cha chăm sóc tốt, cho ăn học đàng hoàng.

Ông khởi đầu học chữ nho với cha và bà nội và học chữ quốc ngữ với giáo sĩ Puginier Phước, người xây dựng giáo xứ Hạnh Thông Tây cách nhà ông chừng hai cây số.

Là người cực kỳ thông tuệ nên Puginier Phước trước lúc ra Bắc nhận nhiệm sở mới đã trình làng ông vào Trường Thông ngôn (Trường Khải Tường) ngay lúc xây dựng (tháng 5-1862). Và tại đó ông đã gặp thầy Trương Vĩnh Ký.

Năm 1872, ông ra trường và trở thành thầy giáo dạy chữ nho và chữ quốc ngữ ngay nơi tôi đã học. Nối nghiệp thầy Trương Vĩnh Ký, ông trở thành một thầy giáo nổi tiếng và hai năm tiếp theo, năm 1874, ông được thăng hạng: “Trương Minh Ký, nguyên làm thầy giáo dạy giúp hạng ba lên hạng nhì, lương đồng niên ăn 1.400 quan tiền” (Gia Định Báo số 3 ngày một-2-1874).

“Dạy giúp” là một thứ bậc trong nghề giáo thời ấy.

Năm 1880, Thống đốc Nam Kỳ dân sự thứ nhất Le Myre de Vilers đã cử ông dẫn một đoàn học viên gồm 11 em sang Alger du học bậc cao đẳng. Trong số 11 em này còn có một “em” sau này khá nổi tiếng trong giới thầy giáo lẫn báo chí là Diệp Văn Cương.

Diệp Văn Cương (1862-1929), đồng môn của Nguyễn Trọng Quản – tác giả cuốn truyện Thầy Lazaro Phiền in năm 1887, sau khi tốt nghiệp trở về làm giáo sư Trường Chasseloup Laubat (nay là Lê Quý Đôn) và từng là chánh tổng tài ở đầu cuối (1909-1910) của tờ Gia Định Báo.

Trong chuyến du ngoạn này ông Trương Minh Ký đã đi thăm Paris, khi về ông viết một du ký dài 2.000 câu bằng văn vần “Như Tây nhựt trình” (Nhựt ký đi Tây) in tại Sài Gòn năm 1889.

Sau chuyến du ngoạn, trở về ông được bầu làm ủy viên Hội đồng thành phố Sài Gòn và chuyển sang làm chủ bút tờ Gia Định Báo từ nửa năm 1881 đến năm 1896.

Từ năm 1897, ông làm chủ bút tờ báo tư nhân Nam Kỳ (còn gọi là Nam Kỳ nhựt trình) cho tới giữa năm 1900, báo ngừng hoạt động. Tháng 8-1900, ông mất đột ngột ở tuổi 45. Trong năm 1889, ông được thống đốc Nam Kỳ cử làm phiên dịch cho phái đoàn Hoàng gia nhà Nguyễn do hoàng thân Miên Triện đứng vị trí số 1 đi dự hội chợ quốc tế tại Paris.

Trong chuyến du ngoạn, tại Paris, ông được hoàng thân Miên Triện ban cho tên thường gọi “Thế Tải”. Sau chuyến du ngoạn này về, ông xuất bản cuốn du ký Chư quấc thại hội dài 2.000 câu thơ tuy nhiên thất lục bát.

Được nhìn nhận là người dân có kiến văn sâu rộng cả ba ngôn từ Việt, Pháp, Hán; ông làm thầy giáo dạy chữ quốc ngữ và chữ nho trong 8 năm.

Sau khi chuyển sang làm báo ông viết nhiều sách giáo khoa như Ấu học khải mông, Tập dạy học tiếng Phansa và tiếng Annam, Hiếu kinh diễn nghĩa, Pháp học tân lương, Quấc ngữ sơ giai, Tiểu học gia ngôn… và sáng tác, dịch thuật thơ truyện.

Cuốn sách 100 bài học kinh nghiệm tay nghề tiếng Pháp (Pháp học tân lương) gồm bài giảng về từ ngữ, văn phạm tiếng Pháp và tiếng Việt mà ngày này cũng hoàn toàn có thể dùng được cho những người dân muốn học tiếng Pháp.

Thời ông làm chủ bút tờ Gia Định Báo, tờ báo này chính thức trở thành công xuất sắc văn, hầu hết những trang báo đều đăng ròng những văn bản, nghị định… của cơ quan ban ngành thường trực. Qua nghiên cứu và phân tích chúng tôi thấy rằng Gia Định Báo thời Trương Minh Ký có hai thay đổi cơ bản và rất có lợi cho việc tìm hiểu xã hội thời gian cuối thế kỷ 19.

Đó là phần Công vụ báo có đăng nguyên văn biên bản những cuộc họp của Hội đồng quản hạt Nam Kỳ (do vậy mà có khi báo tăng thêm đến mức 20 trang). Đây là việc vô tiền khoáng hậu, bởi xưa nay những nhà chính trị không bao giờ muốn đưa những chuyện họ bàn luận lên báo. Những phát biểu trong những cuộc họp rất hoàn toàn có thể ảnh hưởng đến hình ảnh của tớ và đôi lúc để lại những di chứng không lành!

Và ở phần Thứ vụ, Tạp vụ có dành một phần nhỏ cho những sáng tác văn học. Và đấy là trang văn học thứ nhất trên báo chí quốc ngữ việt nam. Hai truyện ngắn văn xuôi Tên chăn bò và Thằng ăn trộm với con heo, viết lại theo nội dung thơ La Fontaine của Trương Minh Ký in trên số ra ngày một-12-1881 là những truyện thứ nhất của nền văn học việt nam.

Với tiền lệ Truyện Kiều viết lại theo nội dung Kim Vân Kiều truyện bằng văn xuôi của Thanh Tâm Tài Nhân, thì hai truyện văn xuôi của Trương Minh Ký phải sẽ là truyện sáng tác thứ nhất. Hai truyện này tiếp theo đó, năm 1884, được in chung với 128 truyện khác trong tập Truyện Phansa trình làng quốc ngữ của Trương Minh Ký.

Song ông cũng là một nhà báo tài năng. Nếu 16 năm làm chủ bút Gia Định Báo ông đã gieo mầm cho văn học Việt, thì chỉ ba năm tiếp theo cùng (1897-1900) làm chủ bút tờ Nam Kỳ, ông thể hiện rõ tài năng trong nghề báo.

Nam Kỳ là tờ báo tư nhân, do ông A. Schreiner, một người marketing thương mại, làm chủ. Tờ báo tuy chỉ sống có ba năm nhưng lại là một tờ báo “đúng nghĩa” so với những báo khác trong thế kỷ 19 và thời điểm đầu thế kỷ 20.

Mặt báo phong phú tin tức từ ngoài nước cho tới trong nước. Báo đã có mục giao lưu với bạn đọc xa gần và mức quảng cáo khá mạnh (8 trang trong số 16 trang). Đọc báo Nam Kỳ toàn bộ chúng ta hoàn toàn có thể thấy được một phần nào đó xã hội thế kỷ 19, nhất là xã hội Sài Gòn.

Báo này còn có thật nhiều sáng tác thơ văn và truyện dịch. Năm 1895, truyện Một ngàn lẻ một đêm được chuyển ra tiếng Pháp thì năm 1897 đã có bản dịch tiếng Việt trên Nam Kỳ. Để làm được toàn bộ những điều này, chủ bút Trương Minh Ký với bút danh Mai Nham đã phải mất thật nhiều công sức của con người viết, dịch và lựa chọn những tin bài đưa lên mặt báo…

Reply
5
0
Chia sẻ

Review Chữ quốc ngữ Ra đời có ưu điểm gì ?

You vừa tìm hiểu thêm Post Với Một số hướng dẫn một cách rõ ràng hơn về Clip Chữ quốc ngữ Ra đời có ưu điểm gì tiên tiến và phát triển nhất

Share Link Tải Chữ quốc ngữ Ra đời có ưu điểm gì miễn phí

You đang tìm một số trong những Chia Sẻ Link Down Chữ quốc ngữ Ra đời có ưu điểm gì miễn phí.

Hỏi đáp vướng mắc về Chữ quốc ngữ Ra đời có ưu điểm gì

Nếu sau khi đọc nội dung bài viết Chữ quốc ngữ Ra đời có ưu điểm gì vẫn chưa hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comments ở cuối bài để Mình lý giải và hướng dẫn lại nha
#Chữ #quốc #ngữ #đời #có #ưu #điểm #gì