Thủ Thuật Hướng dẫn Vô lương tâm nghĩa là gì Chi Tiết

You đang tìm kiếm từ khóa Vô lương tâm nghĩa là gì được Cập Nhật vào lúc : 2022-05-03 01:18:08 . Với phương châm chia sẻ Thủ Thuật Hướng dẫn trong nội dung bài viết một cách Chi Tiết 2022. Nếu sau khi tìm hiểu thêm Post vẫn ko hiểu thì hoàn toàn có thể lại phản hồi ở cuối bài để Mình lý giải và hướng dẫn lại nha.

214

Đức phật

Từ điển

Giáo hội

Chùa

Sách

Tăng sỹ

Tứ vô lượng tâm là Từ, Bi, Hỷ, Xả, bốn đức tính tiềm tàng trong tâm từng người toàn bộ chúng ta. Giàu giàu sang sang cả hay nghèo khổ cơ hàn, dù thông minh trí tuệ hay đần độn dốt nát, dù ốm hay mập, cao hay thấp, xinh đẹp hay xấu xí, mạnh mẽ và tự tin hay yếu ớt, dù điếc dù đui, dù câm, dù ngọng: Tứ vô lượng tâm có sẵn trong tâm toàn bộ chúng ta cả.

Ai đã tiếp tục tăng trưởng được tứ vô lượng tâm trong tâm mình, người ấy đã tạo nên trạng thái tinh thần hòa và bình giữa mình và quả đât, hòa tâm hồn được với toàn bộ vạn vật.

Chính nhờ từ, bi, hỷ, xả mà con người hoàn toàn có thể gọi là văn minh và con người xứng danh là con người. Tứ vô lượng tâm là phần tinh túy cao cả nhất trong tâm hồn ta và nó phải là nguyên do và nền tảng của mọi hành vi ta. Tâm hồn ta đã có được tinh khiết thanh tịnh cùng chăng, cũng do tứ vô lượng tâm vậy.

Đành rằng tứ vô lượng tâm đã có sẵn trong tâm ta, nhưng ta phải cố công tìm mới gặp được và tìm kiếm được rồi ta phải thi thố, thực hành thực tiễn nó, phải vun phân tưới nước cho nó một cách liên tục, với sức nỗ lực không ngừng nghỉ.

Trong đời có kẻ bỏ công ra đào đất tìm ngọc, tìm vàng, tìm hột xoàn, tìm dầu lửa, tìm nước.

Đành rằng trong đất sẵn có mỏ quý nhiều chủng loại, nhưng muốn tìm kiếm được người ta phải mày mò nó ra, phải cố công đào lớn moi sâu mới gặp. Cùng một thế đó, trong tâm ta có sẵn tứ vô lượng tâm, nhưng nếu ta cứ để nó chôn vùi dưới lớp đầy tham lam, sân hận, si mê, ắt không còn phần nào ta gặp nó được. Tìm vàng tất phải đào đất, tìm tứ vô lượng tâm, tất phải xới bỏ tham, sân, si. Rồi một ngày kia cũng như chàng trai tìm kiếm được mỏ vàng, ta sẽ giàu sang, của cải ta sẽ vô lượng: giàu lòng từ, bi, hỷ, xả. Và sự nghiệp này sẽ cho ta một sức mạnh phi thường, lại không còn ai tranh giành chiếm đoạt với ta vì cùng với ta, ai cũng mong cho ta có, và ta càng cho nó ra, nó đang không vơi và lại càng đầy thêm nữa.

Nhưng ta phải làm thế nào để tìm ra được tứ vô lượng tâm? Đào đất tìm vàng phải dùng khí cụ sắc bén như cuốc xuổng, máy móc. Đào xới đất tâm để tìm từ, bi, hỷ, xả, phải dùng khí cụ nào? Khí cụ sắc bén này chỉ là nỗ lực: nỗ lực đừng tham dục, đừng say mê; nỗ lực diệt tận những tư tưởng ganh tị, oán hờn; nỗ lực không để sự lười biếng dễ duôi thắng được ta; nỗ lực vượt khỏi mọi sự lo âu vướng mắc, nỗ lực tạo cho lòng ta một đức tin vững vàng, tin nơi Phật, tin nơi Pháp, tin nơi Tăng, tức là thắng được không tin, một thứ cỏ dại nó bao trùm thửa đất lòng ta. Cố gắng diệt trừ cái “có ta” để đạt cho kỳ được cái “không ta” vậy.

Tham dục (Kàmacchanda), sân hận (Vyàpàda), lười biếng, lần lựa (Thìna Middha) lo âu, phiền não (Uddhacca Kukkucca) và không tin (Vicikicchà) là năm động lực liên tục chi phối tâm ta và làm cho tâm ta chao động luôn luôn. Đó là năm chướng ngại làm tâm ta không thể trở vể thanh tịnh, trong suốt, để ta hoàn toàn có thể nhận thức được chân tướng của yếu tố vật: tức là si (Moha). Và vì không hiểu được chân lý của yếu tố vật và vũ trụ là vô thường, khổ não, vô ngã nên mới đâm ra tham (lobha) và phàm đã tham tức có luyến ái, thọ hưởng, đi cùng với ghen ghét, lựa chọn, bám giữ cái đã có, ước mong cái sẽ có được, tiếc hận cái đã mất, do đó mới trổ ra sân (dosa). Vì tham, sân, si mà ta không thể tiến đến trạng thái trong sáng.

Bây giờ, với dụng cụ sắc bén là nỗ lực, ta đào được qua năm lởp đất dầy chướng ngại kia, nghĩa là lúc thắng được năm trạng thái trên, thì lòng ta lần lần bình lại, ví như một bồ nước hết chao, lần lần lặng xuống và khi đã lắng hoàn toàn thì suốt qua lớp nước trong không hề cặn cáu bùn bẩn nào cả, ta sẽ thấy rõ dụng cụ dưới đáy hồ là thế nào. Tham, sân, si đã diệt tận thì lòng ta như nước đã thiệt lắng. Hể giữ vẹn ngũ hành cơ bản tự nhiên phải có kết quả ấy và chừng đó tứ vô lượng tâm sẽ hiện ra trong tâm ta như sự dĩ nhiên. Chừng đó, như người tìm kiếm được vàng sẽ sống phong phú với vàng, ta sẽ sống đời phong phú vô biên với từ, bi, hỷ, xả. Hơn thế, ta sẽ là từ, bi, hỷ, xả. Tứ vô lượng lầm là ta vậy.

Tứ vô lượng tâm là gì? Từ, bi, hỷ, xả là thế nào?

Từ (Metta) ta thường gọi là tình thương, là lòng từ ái. Nhưng tình thương cũng như lòng từ ái không dịch đủ nghĩa của chữ Từ trong Tứ vô lượng tâm. Hai chữ thương xót lại còn xa nghĩa hơn thế nữa. Khi nói ta có tình thương riêng với một người hay một vật tức là có sự luyến ái của ta trong số đó. Nói ta có tình thương dĩ nhiên là trong số đó có sự lựa chọn, so sánh, nhìn nhận, nghĩa là lúc ta thương, trong tiềm thức ta có hàm sự không thương, không ưa cái gì trái nghịch với cái ta thương. Hơn nữa, có những tình thương khiến ta muốn làm chủ cái ta thương, ta đoán định quyền sở hữu của ta. Kịp khi ta mất người hay vật ta thương, hoặc chỉ sứt mẻ một phần nào, ta đâm ra hụt hẫng. Lại có thứ tình thương trong số đó có ẩn ý mong cái thương trở lại cho ta. Thậm chí tình mẹ thương con cũng không phải là Từ (Metta) nữa. Bởi vì trong tình mẹ thương con, tuy nhiên thâm thúy, tuy nhiên như thiêng liêng đáng tôn kính, cũng luôn có thể có ngầm cái ý đoán định làm chủ, muốn giữ trọn tình thương của con mình cho mình. Đến khi đứa trẻ lớn khôn, khi định vợ gã chồng cho nó, nghĩa là lúc người mẹ cảm thấy tình thương của con mình bị một người lạ chen vào chia mất một phần, lúc ấy người mẹ nghe trong tâm mình ngùi ngùi có cái gì không an mà mình không lý giải được. Lúc bấy giờ cái trạng thái tâm ý khó lý giải của người mẹ ấy sẽ thể hiện dưới một trong hai hình thức: hoặc người mẹ thương con mình bội phần nhiều hơn nữa trước kia, thương trùm cả rể hay dâu; hoặc là người mẹ đâm ra ghen ghét dâu hay rể xem như kẻ lạ chen vào phi lý chiếm đoạt quyền sở hữu của tớ. Hai hiện tượng kỳ lạ tâm ý này, thương thêm nhiều hay ghen ghét thậm tệ, biểu lộ ra nhiều hay ít là tùy từng tập tục, phong hóa, luân lý, nếp sống và xã hội của mỗi dân tộc bản địa, mỗi trường hợp.

Một thí dụ nữa. Khi ta thương một người bạn tốt, ngày nào người bạn này hết tốt, ta bớt thương hoặc hết thương. Thế là ta thương cái tốt của bạn, chớ không phải thương bạn vì tình thương. Ta thương vì một sự nhìn nhận chớ không phải vì một tình thương trong trẻo. Còn tình thương xót, liệu có phải là tâm từ (Metta) không? Cũng không. Bởi vì khi ta thương xót một người nào đang đau khổ hoặc tội lỗi, tức lúc ấy ta nhận định rằng ta đứng ngoài hoặc trên sự đau khổ hay tội lỗi ấy. Ta xem cái bản ngã của ta xứng danh hơn, thanh bạch hơn, đầy kĩ năng hơn. Thái độ của ta là thái độ hạ cố. Ý muốn ta là ý muốn khoan hồng cứu vớt của một người trên riêng với kẻ dưới.

Tóm lại, những tình thương vừa kể trên sở dĩ không trong trẻo được và do đó không thể đồng nghĩa tương quan với tâm từ trong tứ vô lượng tâm là bởi những tình thương này đều xây đắp cái điểm tựa của nó trên bản ngã của ta cả. Cái ta vẫn tồn tại với cái tâm còn bị đè nén dưới những lớp tham, sân, si thì không thể nào đã có được tâm từ theo nghĩa của đức Phật [1].

Tâm từ còn khiến ta không những thương người mình ưa, người thân trong gia đình với mình, ruột rà bầu bạn của tớ, mà thương luôn đến kẻ mình cho là thù địch với mình; thương người tốt lại cũng thương người xấu, người thiện cũng như người ác, thương không lựa chọn trong hiện tại mà chỉ nghĩ rằng người xấu và người ác toàn là những người dân chưa tốt và chưa thiện thôi.

Hơn thế, tâm từ lại là một tình thương không phải số lượng giới hạn trong một mái ấm gia đình, một bộ lạc, một đoàn thể, một đảng phái, một môn chi, một vương quốc, một tôn giáo, một màu da, một chủng loại. Tình thương này sẽ không còn những bao trùm toàn thể quả đât mà còn lan tràn ra đến toàn bộ sinh linh vạn vật, súc sinh, chim muông, trùn dế, sâu bọ, loài bay, loài chạy, loài lội, loài bò, nơi nào có sự sống là có thương. Hơn nữa, nó bao trùm toàn bộ chúng sinh hữu hình, vô hình dung, đã có đang sẵn có và sẽ có được trong cõi sa bà.

Nhiều tôn giáo cũng chủ trương và tôn vinh lòng từ ái khuyên dạy phải thương người đồng loại, nghĩa là giữa người với những người, không phân biệt màu da hay giai cấp. Đó là tình thương quả đât cao đẹp chắc như đinh. Nhưng đồng thời lại giết hại súc vật để thỏa mãn nhu cầu miệng ngon của tớ, hoặc bắt con này cho con khác ăn tức là cướp sự sống để nuôi sự sống. Chẳng những tâm từ không cho ta giết hại sinh linh và lại không cho ta làm những điều hoàn toàn có thể gián tiếp giết hại, ví như sản xuất hoặc buôn khí giới, những thức ăn uống có chất độc, hoặc thốt một lời, xua một ý mà hoàn toàn có thể ám hại sinh linh.

Người phật tử xứng danh là người luôn luôn nuôi trong tâm đức từ vô biên vô hạn, vì cơ bản của giáo lý nhà Phật là tâm Từ. Trót hơn hai mươi lăm thế kỷ, đức Phật đã rải khắp nơi lòng từ bi của Ngài cho quả đât. Nhờ oai lực cao cả của tâm từ mà vua A Dục đang trở thành một vị vua nhân từ đạo hạnh; cũng nhờ đã có lấy được lòng từ mà bao nhiêu vĩ nhân đã đắc Tứ Thánh cùng hạnh Bồ Tát, vượt lên khỏi tham, sân, si và đứng ngoài vòng ngã chấp. Ngay giờ đây, lòng từ sẽ tạo ra một toàn thế giới con người biết thương yêu nhau, một toàn thế giới không hề trận chiến tranh giết chóc, không hề ganh tị hiềm thù, say mê lầm lạc vì còn chấp có ta và có cái ngoài ta, tức là không hề thượng trọng hạ khinh, phú kiêu bần siểm?

Người nào đã có lấy được lòng từ như vậy là đã đạt được được một vị trí tinh thần cao cả, được yên vui trong kiếp này và sẽ mang theo trong những kiếp sau tăng bội sự yên vui niềm sung sướng.

Bi là buồn. Buồn đây không phải vì tâm tư nguyện vọng, phiền não riêng của tớ, cũng không phải vì không được đắc nguyện trong vọng tưởng của tớ. Buồn đây không phải vì bản ngã của tớ. Bi là buồn vì cái buồn của người khác, khổ vì cái khổ của người khác. Tâm Bi làm cho ta xem cái đau thương phiền não của người khác ví như chính của ta; làm cho ta hòa tâm hồn ta với những người đau khổ và cảm thấy đau khổ như họ, khiến ta tận tâm giúp sức người khổ thoát khỏi cảnh khổ.

Những yếu tố trong Tứ vô lượng tâm đều liên quan mật thiết với nhau. Trong Từ đã có Bi và Bi do lòng Từ mà ra. Tâm Bi luôn luôn khiến ta hành vi ngoài ý vụ lợi nghĩa là hành vi không mong cầu cái phần lợi nào trả lại cho ta, hoặc vật chất hoặc tinh thần, vì lẽ dĩ nhiên là tâm Bi cũng như tâm Từ, hoàn toàn tác động ngoài cái ta vậy. Hơn thế, không vì lẽ muốn làm dứt cái khổ cho những người dân này mà phải gây cái khổ cho kẻ khác. Làm như vậy chỉ là dời cái đau khổ chỗ này qua chỗ kia mà thôi. Ta không còn quyền lấy cái niềm sung sướng của người này bắt họ phải đổi lấy cái đau khổ cho kẻ khác, viện lẽ là lập lại công bình. Cũng như trên kia đã nói, ta không còn quyền cướp đoạt sự sống của loài vật này để nuôi sống và cống hiến cho loài vật khác. Tâm Bi làm cho ta thông cảm được cái khổ của người khác, muốn giải khổ cho họ mà không oán ghét người sung sướng. Tâm Bi chỉ được cho phép ta quyết tử cái gì của ta mà thôi, quyết tử đến sinh mạng ta mà ta cho là quý nhất. Tâm Bi không phải là một tác động nhắm mục tiêu lập lại mọi thăng bằng. Nó phải có mục tiêu giải khổ thực sự bằng phương pháp đem người khổ thoát khỏi cảnh khổ, chớ không phải dời chỗ cái khổ nơi này qua nơi khác, rồi chung quy khổ cũng còn khổ. Có hạng người chỉ ảo kiến một mục tiêu mà trong cảnh si mê họ cho là chân chính, rồi cho đặn đạt được mục tiêu ấy họ cho họ có quyền vận dụng bất kể một phương tiện đi lại nào, dù trái đạo đến đâu họ cũng cho là biện minh khả dĩ. Không. Lòng Bi không được cho phép ta dùng phương tiện đi lại vô đạo để đạt một tiềm năng tuy nhiên là hữu đạo. Lòng Bi luôn luôn khiến ta tự sức mình mà làm, chớ không bắt kẻ khác quyết tử thay thế cho mình.

Cũng như tâm Từ đã nói ở đoạn trên, tâm Bi trong tác động của nó, nó cũng vấp phải cùng một chướng ngại là tình cảm. Tâm Từ chân đó đó là ngoài tình cảm, tâm Bi chân chính cũng phải để ngoài tình cảm. Tâm Bi mà do xúc động cảm kích sinh ra, là cái buồn thường tình của thế sự. Tâm Bi của đức Phật không như vậy. Người có tâm Bi không phải hành vi với chắc lưởi, hít hà, sa lệ. Tâm Bi như tâm Từ, là một tâm trạng sáng suốt, trong trẻo, bình thản, nhận định rõ ràng sự vật, không biến thành nội tâm hay ngoại cảnh kích thích trong lúc chia đau sớt khổ với kẻ khác, cốt giải khổ cho kẻ khác một cách bình tĩnh không hề bị cảm kích xúc động, và giải khổ ngoài những phương pháp tiện lợi mà cùng sách và nhất thời.

Trong kinh của một Cổ giáo, có câu truyện một người đàn bà tay ôm xác người con thương yêu mới chết đến trước mặt vị Giáo chủ và van cầu Ngài cứu sống. Vị Giáo dữ thế chủ động lòng thương xót, dùng phép thần thông cải tử hoàn sinh tức thì cho đứa trẻ. Đây chắc như đinh là một tấm lòng từ ái, nhưng chỉ là một tấm lòng thương xót của nhân gian do xúc động tình cảm làm phát xuất. Trước sự đau khổ của kẻ khác, lòng thương bị cảm kích, cố chấm hết sự đau khổ cho những người dân. Đây là lòng thương xót của một người giàu lòng bác ái, tình cảm dồi dào. Thử nghĩ, đứa trẻ kia được cứu sống, đó chỉ là một giải pháp trong thời điểm tạm thời làm dịu cơn đau của người mẹ trong hiện tại mà thôi. Rồi đây, đứa trẻ cũng tiếp tục già nua, sẽ đau ốm bịnh hoạn, sẽ chết nữa. Làm nó sống lại chỉ là làm êm dịu căn bịnh mả không diệt hẳn bịnh căn của nó. Cứu sống nó lại, chẳng qua là gài nó lại vào cỗ máy hiển nhiên của lý tử sinh, sinh tử, chớ không rứt hẳn nó ra ngoài cái vòng quanh ác nghiệt. Đây chỉ là hoản dịch chớ không phải miễn dịch vĩnh viễn.

Trong một trường hợp tương tự, đức Phật làm ra làm sao?

Kinh điển có chép rằng, một hôm có người đàn bà tên Gotami có một người con nhỏ mới chết vì bịnh. Chị đau khổ khóc than thảm thiết. Cùng trong lúc ấy, đức Phật đang hoằng pháp ở một nơi gần đó. Chị bèn bế xác con đến trước đức Phật van lạy xin cứu sống. Đức Phật bình tĩnh hiền từ bảo chị trước hết phải đi tìm cho Ngài một nắm hột cải, trong một mái ấm gia đình mà từ trước đến giờ không còn người chết, đem về Ngài làm phép cho. Vâng lời đức Phật dạy, chị chạy khắp xóm cùng làng mà không tìm đâu thấy được thứ hột cải đó. Chị bèn trở về bạch cùng đức Phật rằng, hột cải thì đâu cũng luôn có thể có nhưng nhà mà từ trước đến nay không còn người chết thì chị tìm không ra. Chừng đó đức Phật mới dạy rằng: có sinh là có tử ; tử sinh – sinh tử, tan hợp hợp tan là định luật tự nhiên chung cho toàn bộ chúng sinh; thành trụ hoại diệt, là lẽ thường của vạn vật. Lý vô thường hoàn toàn chi phối vũ trụ và nhân sinh vậy. Chỉ có Bát Chính Đạo là con phố đem thoát khỏi vòng sinh tử luân hồi mà thôi.

Câu chuyện trên đây chỉ rõ thế nào là tâm Bi cùa đức Phật: không dững dưng, không xúc động vì tình cảm trước sự việc đau khổ. Trái lại, tâm Bi là bình tĩnh sáng suốt, chỉ rõ đâu là giải pháp khả dĩ làm dứt tuyệt điều khổ; không chia sớt cái khổ để làm dịu cái khổ, mà khổ vẫn còn đấy. Chia khổ bằng diệt khổ vậy.

Hỷ là vui do cái vui của người khác, cũng như trên kia, Bi là cái buồn do cái buồn của kẻ khác. Thế thường người đời vì ích kỷ và tư lợi, vì ganh tị, vì tham, sân, si mà trong tâm không đã có được đức Hỷ, không thể chia niềm hỷ lạc với kẻ khác khi thấy họ vui do một thành công xuất sắc nào của tớ. Trong lòng đang không còn Bi tức không thể có Hỷ. Nói cách khác, là lúc lòng ta không thông cảm được cái đau khổ của kẻ khác để chia sớt cùng với họ, dĩ nhiên ta lại càng không thể thành thật và trọn vẹn trong sáng vui cùng với kẻ khác cái vui do cái vui của tớ. Chướng ngại duy nhất làm ta không thể đã có lấy được lòng Bi, lòng Hỷ như vậy, đó đó là lòng ích kỷ, vị ngã, tham lam của ta, nghĩa là chỉ vì sự ngã chấp của ta mà thôi. Khi ta thấy một người nào được hân hoan hỷ hạ do một toại nguyện, một thành công xuất sắc của tớ, tức thì lòng ta đâm ra ham muốn, thèm thuồng cái thành công xuất sắc ấy. Mặc dù ở chót lưỡi đầu môi ta chúc mừng, ta khen tặng, ta nói chia vui đủ điều, tuy nhiên ta thành thật cho mấy đi nữa, ta không ngăn cản nổi ở thâm tâm hoặc trong tiềm thức của ta một ám ý tham muốn một phần nào, thí dụ như ta thầm nghĩ: chớ chi mình được vậy! Bấy nhiêu đó đủ làm cho cái vui của ta không được hoàn toàn trong sáng, hoàn toàn đặt ngoài cái bản ngã của ta. Và phàm cái bản ngã của ta đã còn là một còn ba chướng ngại vật: Tham, sân, si vậy.

Cũng như lòng từ và lòng bi, lòng hỷ phải được rải khắp mọi nơi, phải không biến thành số lượng giới hạn ở một phạm vi riêng không liên quan gì đến nhau nào. Một thí dụ nhỏ nhen trong muôn ngàn trường hợp: như tín đồ của một tôn giáo nào khác mà hơn ta; tổ chức triển khai và cương quy của tớ hơn của ta, phương tiện đi lại và thế lực được phong phú dồi dào hơn ta, thì lòng Hỷ dạy ta chẳng những tránh việc sinh lòng ganh tị, mà trái lại dạy ta phải thành tâm trọn vẹn vui mừng chung với những người ta. Ta hãy lấy sự thành công xuất sắc đắc thắng của người làm gương sáng cho mình để mình nỗ lực được thành công xuất sắc như người ta vậy. Làm được như vậy là ta hoàn toàn thực hành thực tiễn lòng hỷ trong Tứ vô lượng Tâm; làm được như vậy là ta hai tay kính cẩn dâng tấm lòng ta dưới chân đức Phật là Đấng Từ Phụ của ta vậy.

Như thế thì Hỷ không phải là hả hê của tâm hồn hay xác thịt bị cảm kích nhất thời trong thường tình và thế tục; nó không phải là một trạng thái vui tươi thành thật nhưng trong thâm tâm hay tiềm thức còn ẩn một niềm ham muốn ước ao, còn tham cho ta. Hỷ phải là một trạng thái của tâm hoàn toàn thanh tịnh, phát ra tự chỗ trong trẻo, không vị ngã, lấy cái vui của tha nhân làm cái vui cho ta mà không ý mong lợi lộc gì trở lại cho ta vì ta đặt cái vui của ta ngoài bản ngã ta và hơn thế nữa ta và người vui kia là một.

Xả là trạng thái của tâm, làm cho giữa ta và toàn thể chúng sinh và vạn vật không hề sự riêng không liên quan gì đến nhau ngăn cách vạn vật, chúng sinh cùng với ta là giống hệt thể. Ngoại cảnh, vũ trụ cùng vô lượng chúng sinh đang trở thành ta và ta đang trở thành chúng sinh và vũ trụ.

Tâm Xả là tâm không hề bị sự vật chi phối, kích thích và chao động. Tâm Xả đã được, đặt ngoài cái ta là cả một chướng ngại vật làm cho ta thấy một bên là ta và bên kia là người khác, là vạn vật, là sinh linh mà trong mọi mỗi, ta cũng thấy cái bản ngã của nó cả. Một khi cái ta của ta không hề nữa, tức thì cái gì không phải ta trước kia, không hề chỗ tựa để phân biệt cái ta và cái không phải ta nữa. Ta đã đồng thể hóa với toàn thể chúng sinh và vạn vật bằng phương pháp tiêu diệt sự so sánh, sai biệt giữa ta và ngoại cảnh, tiêu diệt chính bới đã diệt ngã. Diệt ngã là không hề lựa chọn, so sánh, thọ nạp, luyến ái, bám giữ, tàng trữ; không hề lấy cái ta làm tiêu chuẩn, làm chỗ tiềm ẩn đựng. Người đã có được tâm xả đang trở thành như một tấm gương trong. Khi sự vật, ngoại cảnh rọi vào thì gương phản chiếu trung thành với chủ sự vật chớ gương không từ khước, xua đuổi không chịu chiếu lại; khi sự vật ngoại cảnh đi nơi khác, tức thì gương không hề chiếu nữa, mà cũng không hề giữ lại dấu vết gì cả. Người có tâm Xả lại không phải là con người lì lịch như đá như cây, đến đổi có thái độ mắt ngơ tai điếc trước cảnh đau thương của thế sự. 

Thí dụ như có bệnh truyền nhiễm kinh khủng trong làng cạnh bên, người giàu lòng bác ái can đảm và mạnh mẽ và tự tin xông vào tương hỗ đồng loại, không nề hà gian lao nguy hiểm. Lúc được thành công xuất sắc thì vui, mừng sung sướng do cái thành công xuất sắc của tớ. Rủi thất bại, lại hụt hẫng buồn rầu bởi tôi đã thất bại. Người có tâm xả cũng xông vào tận lực cứu người, cũng không nệ hà nguy hiểm gian lao. Nhưng rốt cuộc, dù thành công xuất sắc, dù thất bại, lòng không xao xuyến, không chao động, nỗi vui hay nỗi buồn do cái kết quả hay cùng dở của việc làm không ảnh hưởng được gì riêng với tâm xả. Như đã nói trên kia, tâm Xả phản chiếu trung thành với chủ sự vật khi sự vật có, như tấm gương trong phản chiếu là bản năng của gương, bản năng của tâm xả là phản chiếu lại với vạn vật sinh linh do Từ, do Bi, do Hỷ. Không phản chiếu không được, mà không bám giữ lại hình ảnh tốt hay xấu, vui hay buồn của vạn vật.

Tứ vô lượng tâm hoàn toàn có thể ví như cái hộp ba góc. Ba mặt thành của hộp là: Từ, Bi và Hỷ. Đáy hộp là Xả. Hộp không còn đáy thì không dùng vào đâu được. Ba mặt thành ở trên đầu có mà không xuất hiện đáy thì hóa ra vô ích. Hộp dùng được là nhờ có đáy. Có Từ, có Bi, có Hỷ mà không còn Xả thì tứ vô lượng tâm không thành. Thật thế, Từ mà không Xả thì thương vẫn còn đấy vì ta; Bi mà không Xả là buồn vẫn còn đấy vì ta; Hỷ mà không Xả thì vui vẫn còn đấy vì ta. Chưa Xả được thì tâm vẫn còn đấy vấn vương với tham, sân, si, vẫn còn đấy đứng bên này ba chướng ngại này thì làm thế nào gọi được là thương, là buồn, là vui ngoài ta, không vì ta vậy?

Tứ vô lượng tâm là bốn trạng thái của tâm khiến ta thương toàn bộ, buồn cái buồn của chúng sinh, vui cái vui của tha nhân và vạn vật, mà trong ba lúc: thương, vui, buồn, tâm đều xả. Vậy muốn đạt được tâm Từ, tâm Bi, tâm Hỷ, tất phải nhờ tâm xã là yếu tố kiện duy nhất. Mà cho đạt được tâm xả, tức có một lối đi hữu hiệu nhất mà thôi, đó là hành thiền.

Nhắc lại chuyện đức Phật lúc còn là một Thái tử Siddharta, khi Ngài đi dạo ngoài thành, liên tục bốn lần Ngài trông thấy một người bịnh hoạn, lần kế là một người già cỗi, lần nữa là một xác chết và chót hết là một nhà đạo sĩ. Thái độ của Ngài trước bốn hình ảnh của kiếp nhân sinh ấy ra làm sao đủ cho ta rõ được chân nghĩa của Tứ vô lượng tâm. Trước sự đau khổ của đời người, lòng Thái tử vô cùng thương xót. Nhưng không như thói thường trong thế sự, Ngài không vỗ về an ủi bằng lời hay giúp sức bằng tài vật để làm dịu bớt cái thống khổ mà người thường cho là không thể tránh khỏi. Thái tử tâm ý, nêu lên bao vướng mắc cho trí tuệ mình rồi cố bước thoát khỏi chỗ thường tình, quyết cắt đứt dây luyến ái, cố một lòng tìm cho kỳ được nguồn cội sự đau thương phiền não, ngỏ hầu chữa cho được căn bịnh của chúng sinh từ vô lượng kiếp. Rồi một hôm, trong chốn rừng sâu, nhằm mục đích một đêm trăng sáng, dưới cội Bồ đề, Ngài tìm ra được giải pháp thần hiệu duy nhất để dắt chúng sinh thoát khỏi vòng đau khổ, đem chúng sinh đến chỗ yên vui thanh tịnh, thoát ngoài cái quanh quẩn phiền não tử sinh, sinh tử là nghành còn cái ta vì tâm chưa xả. Ngài đã chứng quả vô thượng, Ngài đã tới nơi sáng suốt, đến bậc Chính Biến Tri. Tâm đã xả tức được Hỷ, được Bi, được Từ đúng chân lý của tứ vô lượng tâm mà Ngài đã vạch ra vậy.

Từ, Bi, Hỷ, Xả, là bốn liên phược tâm trạng mà người phật tử nhất quyết phải đạt cho kỳ được bằng thắng lợi năm chướng ngại là tham dục, sân hận, lười biếng, phiền não và không tin là những chướng ngại làm cho bao nhiêu nỗ lực tham thiền của ta không đem lại kết quả. Và cho đặng đạt thành Tứ vô luợng tâm, người phật tử cũng phải đào xới vứt bỏ ba lớp đất dầy nó đè nén tâm ta là tham, sân, si, cũng bằng phương tiện đi lại hành thiền tinh tấn nó sẽn mang ta đến nơi thanh tịnh là nơi không hề ngã chấp.

[1] Có một điều thật khó hiểu cho ta là lúc nói rằng trong tâm từ đúng theo nghĩa của tứ vô lượng tâm, không còn chút gì cảm xúc, kích động cả: thương mà không còn tình cảm trong tình thương, thương mà không chút cảm kích, thương bằng trí tuệ hoàn toàn, thật là ngoài cái hiểu thông thường của ta vậy.

Có thế nào ta ý niệm được một tình thương mà không còn tình cảm chăng? Sở dĩ ta nói không thể được, hoặc khó thể được vì là đời sống tâm ý của ta từ vô lượng kiếp, gốc rễ nó đã ăn sâu trong bản năng của ta mà ta đã quen xem nó có một lý tất yếu hiển nhiên, không còn không được. Cho đến cái “biết có ta” cũng chỉ là một chiếc biết do tình thức tạo ra. Lại khi ta cho có ta như vậy đó, dĩ nhiên ta cũng cho có hằng hà sa số cái ta khác quanh ta, này cũng là tình thức tạo ra (la connaissance de notre moi n’est qu’une connaissance affective. Il en est de même de la connaissance d’une infinité d’autres moi qui nous entourent). Khi ta nhận thức cái ta của ta, đó chỉ là một sự nhìn nhận (un jugement de valeur) mà thôi, chớ không phải một nhân chứng sự vật (une constatation de faits). Rồi khi ta nhìn nhận một sự vật, như cái ta ví dụ điển hình, dĩ nhiên cái nhìn nhận ấy có hàm ý so sánh, so sánh, lấy bản ngã ta làm tiêu chuẩn. Bởi thế, bao giờ ta còn mang nặng toàn bộ uẩn năng trong ta như một di sản không thể từ khước được, thì toàn bộ hành vi hay tư tưởng nào của ta đều bị uẩn năng chi phối. Thương cũng như ghét, vui cũng như buồn, nói tóm, toàn bộ những cái “biết” (thức) của ta, thảy đều bị cảm xúc chi phối cả. Chỉ có bậc như đức Phật, đã vượt qua khỏi ranh giới của tình thức và đã chứng quả Vô thượng chính giác mới đạt đến trạng thái lắng trong và đồng thời mới đã có được một tình thương ngoài tình cảm, ngoài si mê, ngoài sự chi phối của uẩn năng. Nói tóm, thương ngoài cái ta, thương không xuyên qua cái ta là trục trụ của uẩn năng, thương không biến thành nội tình hay ngoại cảnh chi phối, đó mới là tình thương trí tuệ hoàn toàn.

Ta hoàn toàn có thể tự hỏi: một tình thương như vậy liệu có phải là khô khan chăng? Có gây được một ảnh hưởng dịu dàng êm ả thông thoáng cho kẻ được thương chăng? Trái với điều mà ta hoàn toàn có thể lầm tưởng, một tình thương như vậy mới đậm đà bền vững, dày chặt chính bới nó đã vượt đến mức của tình thương trong trẻo, không vị ngã, không so sánh, không lựa chọn, không biến thành lòng ích kỷ làm lu mờ hay dời dạt sai biệt cái nghĩa chính của nó, làm nó hóa ra nông cạn và nhất thời. Người thương vẫn giữ sắc thái hiền lành, âu yếm của lòng thương thường; kẻ được thương cũng hưởng trọn sự thông thoáng vui tươi và an ủi khuyến khích. Sự kiện này dễ hiểu như một lý tất yếu chính bới kẻ được thương vẫn còn đấy đứng trong cái thường tình, phản ứng tâm ý và cảm hứng của tớ còn đứng trọn trong uẩn năng. [Lời bàn của dịch giả]

Reply
1
0
Chia sẻ

Review Vô lương tâm nghĩa là gì ?

You vừa tìm hiểu thêm nội dung bài viết Với Một số hướng dẫn một cách rõ ràng hơn về Review Vô lương tâm nghĩa là gì tiên tiến và phát triển nhất

Chia Sẻ Link Cập nhật Vô lương tâm nghĩa là gì miễn phí

You đang tìm một số trong những Chia SẻLink Download Vô lương tâm nghĩa là gì miễn phí.

Giải đáp vướng mắc về Vô lương tâm nghĩa là gì

Nếu sau khi đọc nội dung bài viết Vô lương tâm nghĩa là gì vẫn chưa hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comment ở cuối bài để Ad lý giải và hướng dẫn lại nha
#Vô #lương #tâm #có #nghĩa #là #gì